دانلود پایان نامه ارشد درباره اسباب بازی، آموزش و پرورش، پیش دبستانی

های دیداری – حرکتی هستند معمولا در بستن دکمه و بند کفش یا بریدن چیزها دشواری دارند . در مراحل بعد این کودکان در مدرسه هنگام نوشتن احتمالا با مشکل روبه رو خواهند شد . یکی از دشوارترین کارهایی که کودکان با آن روبرو می شوند رونویسی از تخته سیاه است (والاس ، مک لافلین ؛ ترجمه منشی طوسی ، 1376) .
مهارت های حرکتی ظریف و درشت بنیاد مهارت های ادراکی – حرکتی اند . فعالیت های حرکتی ظریف معمولا با عضله های کوچک انجام می شود و حرکت های چشم و استفاده از دستان را دربرمی گیرد . طبق نظر کپارت (1971) فعالیت های عادی کلاس درس بیش از هر نوع فعالیت دیگری به هماهنگی حرکتی ظریف نیاز دارد . وی اشاره می کند که حرکت های بسیار دقیق انگشتان و دست ها در رنگ آمیزی ، ترسیم ، نسخه برداری ، و نوشتن نیازمند هماهنگی بسیار زیاد در کودک است . علاوه بر این فراستیگ و مازلو6 (1973) اظهار می دارند که هماهنگی حرکتی ظریف نیز برای نوشتن اعداد به طور صحیح ضرورت دارد و بدون آن انجام هرگونه فرایند حساب بطور صحیح ناممکن خواهد بود (والاس ، مک لافلین ؛ ترجمه منشی طوسی ، 1376) .
تقویت هماهنگی چشم و دست یکی از اهدافی است که در برنامه آموزش پیش از دبستان گنجانده شده است . فعالیت هایی که برای تقویت این مهارت پیشنهاد شده است عبارتند از : نقاشی و رنگ آمیزی ، پاره کردن ، بریدن و چسباندن ، خمیربازی و مجسمه سازی ، بازی آزاد با وسایل قابل دست ورزی ، رنگ آمیزی در فاصله های معین و بسته ، توازن و هماهنگی انگشت ها با اعمال ، خوردن با استفاده از انگشتان ، قاشق و وسایل دیگر (کول ؛ ترجمه مفیدی ، 1387) .
با توجه به اینکه در برنامه آموزش پیش از دبستان به تقویت مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی اهمیت بسیاری داده می شود و نقشی که این مهارت در پیشرفت و عملکرد تحصیلی ایفا می کند پژوهش حاضر توجه خود را به بررسی تأثیر اسباب بازی های فکری بر رشد مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی کودکان پیش دبستان معطوف نموده تا با توجه به نتایج آن رهنمودهای عملی برای بهبود این مهارت در اختیار اولیاء و مربیان و مسئولین مراکز پیش از دبستان قرار دهد .
اهمیت و ضرورت پژوهش
امروزه تمام کودکان برای موفق شدن در یادگیری و به طور کلی در زندگی ، نیاز دارند که هماهنگی دیداری- حرکتی خود را تقویت کنند و اگر کودک در این مهارت ضعیف باشد در بسیاری از فعالیت های درسی با مشکل مواجه خواهد شد . به این دلیل هماهنگی دیداری – حرکتی در همه فعالیت های درسی و مهم تر از همه در خواندن ، نوشتن و حساب کردن کودکان نقش اساسی دارد (گیل اسپای و جانسون ، به نقل از یوسفی ،1390) .
در طی سال های اخیر مربیان ، کارشناسان بالینی و حتی والدین ، علاقه نشان داده اند که با شیوه ها و راه های گوناگون ، فعالیت های ادراکی- حرکتی را به همان ترتیب که برای کودکان معلول رایج است ، در برنامه آموزشی دوره پیش دبستانی و ابتدایی کودکان عادی نیز بگنجانند . تعریف فعالیت های ادراکی- حرکتی و تعیین نقش آن در فرایند یادگیری امری اساسی است . چون کنش های حرکتی و ادراکی به هم وابسته اند ، از این رو رشد یک نظام پردازش حرکتی- ادراکی کارآمد در کودک برای اجرای موفقیت آمیز هر تکلیفی ، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است (ورنر، ترجمه سازمند و طباطبایی نیا ،1380).
غالب اوقات گفته می شود کسانی که ناتوانی خواندن دارند ، به مشکل مهارت فرعی حرکتی ظریف یعنی هماهنگی چشم با دست دچارند . برای مهارت هماهنگی چشم با دست لازم است که کودک بتواند میان آنچه می بیند با حرکت های بدن و قسمت های مختلف بدن هماهنگی ایجاد کند (والاس ، مک لافلین ؛ ترجمه منشی طوسی ، 1376) .
یکی از موضوعات مهم در پژوهش های سال های اخیر ، رشد مهارت های ادراکی- حرکتی می باشد که متخصصان کودک ، والدین و مربیان تربیت بدنی به آن توجه خاصی نشان داده اند ؛ چرا که مهارت های ادراکی- حرکتی پایه و اساس مهارت های پیشرفته ورزشی می باشد . این مهارت ها باید در سنین پیش دبستانی و دبستان مورد توجه قرار گیرند ؛ چرا که عدم دستیابی به مراحل پیشرفته در اجرای این مهارت ها مشکلاتی را نه تنها در رشد مهارت های ثانویه بلکه در رشد مهارت های مذکور در سنین بالاتر در پی خواهد داشت و دارای پیامدهای مستقیم و غیر مستقیم بر توانایی فرد در انجام مهارت های ویژه تکلیف در مرحله حرکات اختصاصی خواهد بود . کارکرد مؤثر توانایی های ادراکی- حرکتی در زمینه رشد کودکان در حیطه های سه گانه شناختی ، عاطفی و روانی- حرکتی و به طور کلی روند تکاملی حرکت بسیار ضروری است . از طرف دیگر نتایج بسیاری از تحقیقات مؤید تعامل رشد ادراکی – حرکتی و رشد اجتماعی افراد می باشد . در تحقیقات مذکور اعتقاد بر این است که ، روند اجتماعی شدن کودکان با فعالیت های اولیه حرکتی آنان آغاز می گردد و موجبات رشد و تکامل حرکتی در دوره کودکی و مشارکت ورزشی آنها در سال های آتی را فراهم می سازد (عمارتی و همکاران ، 1390) .
با توجه به اینکه کار با اسباب بازی های فکری (جورچین7 ، تنگرام8) مستلزم درگیری ادراک دیداری همراه با مهارت های حرکتی ظریف می باشد از این رو ممکن است این اسباب بازی ها قابلیت این را داشته باشند که بتوان از آنها به عنوان ابزاری برای تقویت هماهنگی دیداری – حرکتی کودکان استفاده نمود . این پژوهش بر آن است که صحت یا عدم صحت این مدعا را مورد بررسی قرار دهد تا در صورت تأیید اثر بخشی اسباب بازی های مذکور آنها را در برنامه آموزشی کودکان پیش دبستانی مورد استفاده قرار دهد .
اهداف پژوهش
بررسی تأثیر اسباب بازی های فکری (جورچین و تنگرام) بر رشد مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی کودکان پیش دبستان .
فرضیه های پژوهش
1. اسباب بازی فکری تنگرام بر رشد مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی کودکان پیش دبستان تأثیر دارد .
2. اسباب بازی فکری جورچین بر رشد مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی کودکان پیش دبستان تأثیر دارد .
3. میزان رشد مهارت هماهنگی دیداری – حرکتی تحت تأثیر اسباب بازی های فکری در دختران و پسران تفاوت دارد .
تعاریف
تعاریف نظری مفاهیم
پیش دبستان : به مراکزی اطلاق می شود که برای نگهداری ، مراقبت و آموزش و پرورش پیش از دبستان کودکان سالم از 3 ماهگی تا پایان 5 سالگی در 3 بخش : شیرخوار(3 ماهه تا 18 ماهگی) ، نوپا (5/1 تا 5/3 سالگی) و نوباوه (3 سال تا پایان 5 سالگی) تشکیل و اداره می شود (مفیدی ، 1372) .
هماهنگی دیداری – حرکتی : هماهنگی دیداری – حرکتی عبارت است از هماهنگ ساختن مهارت های ادراک دیداری با فعالیت های حرکتی درشت و فعالیت های حرکتی ظریف . به عبارت دیگر ، این مهارت به معنای هماهنگ ساختن درون داد دیداری با برون داد حرکتی است9 .
اسباب بازی فکری : وسایلی که در تقویت رشد ذهنی (هوش و خلاقیت) کودک مؤثرند ، مانند انواع آجرها ، وسایل تشخیص تفاوت ها ، وسایل تقویت حواس پنجگانه و هماهنگی حواس و اعضاء (سلطانی ،1381) .
تعاریف عملیاتی مفاهیم
پیش دبستان : در این پژوهش منظور از دوره پیش دبستان تمامی کودکان 6-5 سال مراکز پیش دبستان منطقه یک شهر تهران در سال تحصیلی 92-1391 می باشد .
هماهنگی دیداری – حرکتی : نمره ای که هر کودک در آزمون هماهنگی دیداری- حرکتی ، بندر-گشتالت به دست می آورد .
اسباب بازی فکری : منظور از اسباب بازی های فکری در این پژوهش ، اسباب بازی های جورچین و تنگرام می باشد . تعریف اسباب بازی های مذکور به قرار زیر می باشد :
1. تنگرام : پنج مثلث ، یک متوازی الاضلاع و یک مربع ؛ این هفت قطعه در کنار هم ، معمای تنگرام را به وجود می آورند . قواعد این بازی بسیار ساده اند اولا برای ایجاد هر طرح بایستی از هر هفت قطعه استفاده شود ؛ ثانیا برای ایجاد یک شکل یا تصویر فقط باید این قطعات را در یک سطح صاف کنار هم قرار دهید ؛ روی هم قرار دادن یا هم پوشانی قطعات ممنوع است .
2. جورچین : این سرگرمی از یک سینی و 12 قطعه چوبی رنگی و غیر هم شکل تشکیل شده است که با کنار هم قرار دادن و ترکیب کردن این قطعات ، می توان به بیش از 2000 راه حل برای چیدن قطعات در داخل سینی سرگرمی دست پیدا کرد . برای راه حل های جدید از هر دو روی قطعات می توان استفاده کرد .
فصل دوم :
مبانی نظری و پیشینه پژوهش
در این بخش از پژوهش ابتدا مطالبی در مورد مقطع تحصیلی انتخاب شده در تحقیق ، نظریاتی دربارۀ موضوعات اصلی پژوهش و در آخر پژوهش هایی که در داخل و خارج از کشور در رابطه با موضوع پژوهش انجام شده ، جمع آوری شده است .
آموزش و پرورش پیش دبستانی
آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان ، به عنوان درون دادی حساس هم از نظر رشد کلی یک فرد و هم از نظر تأثیر در پذیرش و نگهداری کودکان در سطح ابتدایی ، مورد تأکید فراوان قرار گرفته است . محققان نیز نشان داده اند که آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان ، چنانچه از نظر رویکردی10 ، کودک- محور باشد و متوجه نیازهای همه جانبه او گردد ، تأثیر بیشتری خواهد داشت (کول ؛ ترجمه مفیدی،1387).
مفهوم آموزش و پرورش پیش دبستانی معمولاً به تجارب کودکان در مهدکودک ها ، کودکستان ها و دوره های آمادگی اشاره می کند . در کشور ما ، آموزش کودکان در این دوره سنی که تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور و آموزش و پرورش می باشد به صورت زیر تعریف گردیده است :
«مهدهای کودک به مراکزی اطلاق می شود که برای نگهداری ، مراقبت و آموزش و پرورش قبل از دبستان کودکان سالم از 3 ماهگی تا پایان 5 سالگی در 3 بخش : شیرخوار(3 ماهه تا 18 ماهگی) نوپا (5/1 تا 5/3 سالگی) و نوباوه (3 سال تا پایان 5 سالگی) تشکیل و اداره می شود» .
امروزه ، با توجه به مفهوم تعلیم و تربیت ز گهواره تا گور ، بحث آموزش و پرورش در دوارن اولیه کودکی گسترش کمی و کیفی یافته است و آموزش و پرورش پیش از دبستان عبارت است از آموزشی که از زمان تولد آغاز و تا شروع اولین سال های دبستان یعنی در پایان شش سالگی ادامه می یابد (مفیدی ، 1372).
علاوه بر موارد ذکر شده در بالا آموزش و پرورش در دوران اولیه کودکی ، برنامه ای است برای کودکان 3 تا 6 ساله که در دوره پیش از دبستان هستند . این برنامه ، برنامه ای کودک – محور است که از رویکرد بازی و فعالیت پیروی می کند و بر رشد کلی و همه جانبه کودک متمرکز است . این برنامه ، برنامه ای است که محیط بازی محرکی را برای رشد هوشی ، کلامی ، اجتماعی ، عاطفی و جسمی کودک فراهم می آورد (کول؛ ترجمه مفیدی ، 1387) .
اهمیت و ضرورت آموزش و پروش پیش از دبستان
بسیاری از روان شناسان و دانشمندان تعلیم و تربیت بر این باورند که سال های آغازین زندگی کودک یکی از مهمترین دوره های رشد او می باشد . بیشتر آنچه که در این دوارن رخ می دهد به طور اساسی ، بر رشد بعدی کودک اثرگذار است . در واقع تشخیص اهمیت آموزش پیش دبستانی برای ایجاد بهزیستی کودکان به طور فزاینده ای در طول چند دهه گذشته مورد تأکید قرار گرفت . از آنجا که اساس شخصیت فرد در دوره پیش دبستانی شکل می گیرد ارائه آموزش های اثربخش در این دوران برای رشد بعدی کودک از اهمیت حیاتی برخوردار است . اکثر مطالعات و پژوهش ها نشان می دهند که محیط خانواده پاسخگوی رشد اجتماعی کودک بعد از سن چهار سالگی نمی باشد و کودکان در این سن ، نیاز به شرکت در فعالیت های اجتماعی بیشتری دارند و حضور آنها در محیط های پیش دبستانی این امکان را به آنها می دهد که با کودکان همسن و سال خود ارتباط برقرار کرده و از این طریق به تدریج مهارت های اجتماعی لازم را برای برقراری روابط اجتماعی بهینه بدست آورند . از طرف دیگر ، کودک برای استفاده از آموزش های دور

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد درموردشهرو، ...، چوبک

دیدگاهتان را بنویسید