دانلود پایان نامه درباره تکنولوژی، انتقال تکنولوژی، بهره بردار

تکنولوژی به فرایند تولید وارد می شود.
در انتقال افقی ، تکنولوژی از یک سطح توانمندی در کشور یا شرکت دیگر به همان سطح توانمندی در محل دیگری منتقل می شود. در این حالت هرچه سطح گیرنده تکنولوژی بالاتر باشد هزینه انتقال تکنولوژی کاهش می یابد و جذب آن به صورت موثرتری انجام می شود. در جدول2-2 ماهیت و مفهوم انتقال تکنولوژی در هر سطح وهزینه آن در مقایسه با سطوح دیگر مشخص شده است]10[
جدول 2-2- مقایسه مفهوم و هزینه انتقال تکنولوژی در سطوح توانایی تکنولوژی
هزینه انتقال تکنولوژی
مفهوم انتقال تکنولوژی
ماهیت فعالیت پژوهشی
سطح
بسیار پایین
انتقال دانش
پژوهشی
تحقیقات کاربردی
پایین
انتقال دانش
تحقیق و توسعه
تحقیقات توسعه ای
مناسب
انتقال توانایی
فعالیتهای مهندسی
مهندسی طراحی
قابل قبول
انتقال توانایی
فعالیتهای مهندسی
مهندسی ساخت
بالا
انتقال ماشین
مدیریت
تولید
بسیار بالا
انتقال محصول
تجارت
محصول
2-3-2- چالش های موجود
فرآیند انتخاب و انتقال تکنولوژی های نوین، به همان اندازه که مطلوب و ضروری است، امری مشکل بوده و در عمل با موانع متعددی روبروست. معمولا مهمترین این مشکلات ناشی از عدم آمادگی یا همراهی نیروهای متخصص دو طرف، مقاومت سازمان های ذیربط، مقررات دست و پا گیر و مانند آنهاست]37[
مشکل دیگر آن است، که در مساله انتقال تکنولوژی، اگرچه بخش اعظم سرمایه گذاری بر تهیه ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز انجام می گردد، اما در اجرایی پذیری این بخش ساده ترین قسمت فرآیند به حساب می آید؛ این سهولت زمانی روشن تر می گردد که در نظر گرفته شود، بخش نرم افزاری تکنولوژی شامل نیروی متخصص، روش فنی تولید و سرانجام سازمان تکنولوژی است که ماهیتی غیرملموس دارند. متاسفانه تجربه نشان داده که به دلیل عدم توجه متقاضیان تکنولوژی به ظرافت های نهفته در جریان انتقال جنبه های نرم افزاری، تکنولوژی ها بدرستی منتقل نگشته و گیرندگان نه تنها در توسعه تکنولوژی خریداری شده که حتی در بهره برداری از ان نیز دچار مشکل شده اند ]11[
از دیگر چالش های موجود، وجود فضای تصمیم گیری شفاف در حوزه مدیریت تکنولوژی است؛ اهمیت آن بخش آنگاه مشخص می شود که بدانیم یکی از دلایل اصلی اتخاذ تصمیمات نامناسب، بالاخص در کشورهای در حال توسعه، تصمیم گیری مدیران در شرایطی مبهم و به دور از دسترسی به حداقل اطلاعات لازم می باشد ]12[.
عمده ترین موانع در انتقال موفق تکنولوژی در بنگاه های ایرانی کمبود نیروی انسانی متخصص، مشکلات جدی مدیریتی، توجه نکردن به R&D، مشکلات همکاری با تامین کنندگان، توجه نداشتن به آموزش و بازآموزی تخصصی، پایین بودن ظرفیت جذب کننده، عدم ایجاد انگیزش در کارکنان و بکارگیری مسیر لیسانس در بیشتر قراردادهای انتقال تکنولوژی ذکر شده است.
2-3-3- لزوم انتقال و انتخاب تکنولوژی های نوین
این نکته حائز اهمیت است که انتخاب تکنولوژی های نوین و جدید برای یک سازمان همیشه یکی از دشوارترین وظایف مدیران هر سازمان بوده است. تکنولوژی ها نقاط قوت و ضعف متفاوتی دارند که ارزیابی دقیق آنها را برای خریداران ضروری می سازد. در این میان مدل ها و روشهای انتخاب تکنولوژی به تصمیم گیران کمک می کند تا تکنولوژی های بهینه را انتخاب کنند ]13[.
مناسب بودن تکنولوژی آمیزه ای است از به حداکثر رساندن آثار مثبت و به حداقل رساندن آثار منفی برای حال و آینده. علاوه بر این، باید محیط را به صورت کل (مجموعه اجزاء) در نظر گرفت. به طور کلی می توان گفت، که تکنولوژی مناسب ضرورتا به معنای تکنولوژی ساده یا پیشرفته، مقیاس بزرگ یا کوچک و مانند اینها نیست، بلکه براساس هدفها، عوامل محیطی، امکانات و نیازها در مقطع زمانی خاص، مفهوم می یابد. نواز شریف در این مورد می گوید: «هر تکنولوژی، با زمان پیدایش خویش، امکان و محیطی که در آن زاییده شده و با هدفی که به خاطر آن پدیدار گشته مناسب است. یک تکنولوژی در یک مکان معین، ممکن است در یک زمان مناسب باشد و در زمان دیگر مناسب نباشد، زیرا احتمال تغییر در محیط یا در هدفهای اصلی وجود دارد و همین طور ممکن است در مکانهای مختلف اما در زمانی ثابت یا مقاطع مختلف زمانی، مناسب یا نامناسب تلقی گردد. علت این امر، همسان یا ناهمسان بودن محیط اطراف و هدف اصلی است. بنابراین، مناسب بودن، یک ویژگی ذاتی خود تکنولوژی نیست، بلکه در ارتباط با محیطی که در آن مورد استفاده قرار می گیرد و نیز نسبت به هدفی که دارد، معنی پیدا می کند ]42[.
2-4- فرایند انتقال تکنولوژی
انتقال تکنولوژی فرایند پیچیده و دشواری است و بدون مطالعه و بررسی لازم نه تنها مفید نیست بلکه ممکن است علاوه بر هدر رفتن سرمایه و زمان، به تضعیف تکنولوژی ملی هم بیانجامد ]43[. فرایند انتقال تکنولوژی دارای مراحل گوناگون و پیوسته ای است که آنها را می توان به سه بخش عمده تقسیم کرد:
2-4-1- انتخاب و کسب تکنولوژی
تکنولوژی های مورد نیاز هر کشور براساس نظام برنامه ریزی تکنولوژی ملی مشخص می شود، تشخیصی که ملاحظات زیر را دربردارد:
در راستای تامین اهداف برنامه ریزی توسعه کلان است؛
اگرچه نظام برنامه ریزی تکنولوژی، نظامی وابسته و تابع برنامه ریزی ملی توسعه است، ولکن به لحاظ رعایت ویژگیهای هم افزایی برنامه های توسعه تکنولوژی، برنامه فوق محور هماهنگی برنامه های کلان توسعه ملی به شمار می روند؛
مجموعه تکنولوژی های موردنیاز هر بخش اقتصادی برمبنای اولویتهای بخش مربوطه تعیین می گردند تا سپس در مرحله بعد روش تامین هریک تعیین شود؛
اگرچه در مرحله تعیین نیازهای تکنولوژی هر بخش اقتصادی، با دیدگاهی مشخص و بخشی مجموعه نیازهای خود را طرح می کند، اما در مرحله انتخاب پروژه های انتقال تکنولوژی، انتخاب فوق براساس دیدگاهی ملی و فرابخشی صورت می پذیرد ]44[.
برای طی فرایند انتخاب تکنولوژی می توان قدمهای ذیل را به ترتیب اجرا کرد:
2-4-1-1- ارزیابی و تعیین تکنولوژی های موردنیاز کشور / بنگاه:
در این مرحله باتوجه به اهداف و استراتژی های کلان در مرحله اول فرایندهای مهم شناسایی، سپس فعالیتهای مهم هر فرایند مشخص شده و تکنولوژی های کلیدی تعیین می شوند. کشور / بنگاه دربعضی از این تکنولوژی ها تواناست و لازم است تعدادی را نیز کسب کند.
2-4-1-2- بررسی و انتخاب تکنولوژی های مناسب برای انتقال:
در این مرحله باتوجه به فهرست مورد نیاز برای انتقال تکنولوژی، تکنولوژی های موجود در دنیا بررسی شده وباتوجه به شرایط کشور/ بنگاه و فضای محیطی آن، تکنولوژی مناسب انتخاب می شود.
2-4-1-3- بررسی و شناخت صاحبان تکنولوژی بنگاه/فرد و شناخت روشهای انتقال آن:
دراین مرحله لازم است کلیه گیرندگان تکنولوژی و نقش هریک – باتوجه به ملاحظاتی که در بخش قبل بیان شد – مشخص و آمادگی و هماهنگی لازم در بین آنها برای جذب تکنولوژی ایجاد شود. روشهای شناخت عرضه کننده تکنولوژی را می توان به دو دسته کلی روشهای متعارف وروشهای موثر تقسیم کرد. روشهای متعارف شامل برگزاری مناقصه، شرکت درنمایشگاهها و یا جستجو از طریق نمایندگان شرکتهای معتبر خارجی، بخش بازرگانی سفارتخانه ها، شرکتهای تخصصی و مهندسان مشاور و صاحب تجربه، انجمنها وسازمانهای بین المللی نظیر یونیدو، کتابها و نشریات فنی – تخصصی و نشریات مربوط به اختراعات و شبکه ها و بانکهای اطلاع رسانی ازجمله شبکه بین المللی اینترنت میشوند.
2-4-1-4- اولویت بندی روشهای ممکن انتقال تکنولوژی:
انتخاب روش مناسب انتقال تکنولوژی تاثیر بسیار زیادی در موفقیت انتقال تکنولوژی وایجاد بهترین شرایط خواهد داشت ولی باتوجه به اینکه در مذاکرات انتقال تکنولوژی نمی توان تنها بر روی یک روش پافشاری کرد لازم است ابتدا روشهای ممکن انتقال تکنولوژی مورد نظر مشخص و مناسبترین روشها به ترتیب اولویت بندی شوند.
2-4-1-5- ارتباط با دارندگان تکنولوژی، متقاعدکردن آنها به همکاری و دریافت پیشنهاد:
در این مرحله باید با مکاتبه و تماس با دارندگان تکنولوژی، اطلاعات لازم درمورد دارنده، خواسته ها و شرایط پیشنهادی، نوع همکاری و اطلاعات، اسناد و مدارک فنی مربوط به تکنولوژی پیشنهادی را به دست آورد. معمولا لازم است تماسهای بیشتری انجام شود تا ضمن اطمینان از انتقال درست، خواسته ها و پیشنهادهای دو طرف، دارنده تکنولوژی متقاعد به همکاری برای انتقال تکنولوژی شود. همان طور که قبلا بیان شد، استفاده از فرصتهای ویژه، کمک بسیاری به متقاعد شدن دارنده تکنولوژی و ایجاد شرایط مناسب برای انجام مذاکرات عادلانه خواهدکرد.
2-4-1-6- مذاکره برای کسب بهترین شرایط ممکن:
در این مرحله لازم است به کمک کارشناسان باتجربه و صاحب نظر با نمایندگان اعزامی دارنده تکنولوژی وارد مذاکره شد. این مرحله ازحساسیت بالایی برخوردار است و باید مذاکرات تمام مسائل انتقال تکنولوژی ازجمله طراحی، خرید مواد و ماشین آلات، آموزش، مدت قرارداد و غیره مطرح و به طور تفصیلی مورد بحث قرارگرفته و درصورت جلسه قید شود. بویژه مسئله نوبودن تکنولوژی، عادلانه بودن قیمت و روش مناسب انتقال تکنولوژی ازجمله مواردی است که گیرنده تکنولوژی باید نسبت به آنها اطمینان داشته باشد و در صورت امکان تضمین لازم اخذ گردد. مذاکره کنندگان تکنولوژی درعمل باید تلاش کنند که منافع مشروع عرضه کننده نیز به صورتی منصفانه حفظ شود تا وی آمادگی و تمایل بیشتری برای انتقال تکنولوژی داشته باشد. علاوه بر این تغییر لااقل ظاهری قرارداد انتقال تکنولوژی به قرارداد همکاری مشترک اقتصادی، اقدامی موثر در کاهش هزینه های انتقال است.
2-4-1-7- تهیه پیش نویس و انعقاد قرارداد:
معمولا در بسیاری از کشورها در این زمینه قراردادهای استانداردی وجود دارد و باید قبل از تدوین قرارداد به ضوابط عمومی انعقاد قراردادهای مربوطه مراجعه و سپس پیش نویس قرارداد را برای حک و اصلاح به سازمانهای مسئول جهت اظهارنظر ارائه کرد. در این مرحله لازم است که متن پیش نویس قرارداد مورد تائید کارشناس حقوق بین المللی قرار گیرد. پس از طی مراحل فوق، قرارداد در دو نسخه تنظیم و توسط نمایندگان انتقال دهنده و گیرنده تکنولوژی امضا می شود.
2-4-1-8- اجرای قرارداد:
یکی از بندهای مهم قرارداد تاریخ اجرای قرارداد است. این تاریخ با توجه به برنامه زمانبندی توافق شده در قرارداد مشخص می گردد و پس از فراهم آمدن مقدمات کار، عملیات در تاریخ ذکر شده آغاز می شود. در اجرای قرارداد، انگیزه و اشتیاق متقاضی تکنولوژی و ایجاد آمادگیها و سازماندهی لازم، برای کسب کامل تکنولوژی بسیار موثر است.
2-4-1-9- خاتمه و مستندسازی نتایج :
پس از اتمام قرارداد باید از اسناد و مدارک به خوبی نگهداری و بهره برداری شوند ]45[.
2-4-2- انطباق، کاربرد و جذب تکنولوژی
فرایند تطابق و پیوند تکنولوژی وارداتی با شرایط و اوضاع و احوال اقتصادی – اجتماعی ازجمله توان سرمایه گذاری، سطح مهارت نیروی انسانی، امکانات زیربنایی، شرایط آب وهوایی و اهداف و سیاستهای اقتصادی را انطباق تکنولوژی می گویند ]46[.
استفاده از تکنولوژی وارداتی بدون درنظرگرفتن موارد فوق اگر امکان پذیر باشد قطعا باعث گسیخته شدن زنجیره منظم فرایند تکنولوژی خواهد شد و مراحل دیگر جذب، توسعه و اشاعه تحقق نخواهد یافت. اصلاح و سازگارکردن تکنولوژی بیگانه با عنایت به درجه پیچیدگی آن و نیازها و امکانات گیرنده تکنولوژی تفاوت خواهد داشت ولی به طورکلی اقدامات زیر باید انجام گیرد.
– تجدید نظر در طراحی محصول و دادن تغییرات لازم
– اصلاحات و تغییرات در روشهای تولید و تکنیکهای ساخت
– متناسب کردن ساختمان و تاسیسات با روشها و حجم تولید
– بررسی سازمان و مدیریت مورد نیاز و سازماندهی جدید
– اصلاح و تغییر نمونه

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان درمورداصل موضوع، کسب و کار

دیدگاهتان را بنویسید