دانلود پایان نامه درباره تکنولوژی، انتقال تکنولوژی، DEMATEL

شبکه ای، روش نی و شفافیت آن در انعکاس ارتباطات متقابل میان مجموعه وسیعی از اجزاء می باشد. به طوری که متخصصان قادرند با تسلط بیشتری به بیان نظرات خود در رابطه با اثرات (جهت و شدت اثرات) میان عوامل بپردازند. لازم به ذکر است که ماتریس حاصله از تکنیک DEMATEL (ماتریس ارتباطات داخلی)، در واقع تشکیل دهندهی بخشی از سوپر ماتریس است به عبارتی، تکنیک DEMATELبه طور مستقل عمل نمیکند بلکه به عنوان زیرسیستمی از سیستم بزرگتری چون ANP است.
2-7-2-2- ساختاردهی به عوامل پیچیده در قالب گروههای علت و معلولی:
این مورد یکی از مهمترین کارکردها و یکی از مهمترین دلایل کاربرد فراوان آن در فرایندهای حل مسئله است. بدینصورت که با تقسیم بندی مجموعه وسیعی از عوامل پیچیده در قالب گروههای علت معلولی، تصمیم گیرنده را در شرایط مناسبتری از درک روابط قرار میدهد. این موضوع سبب شناخت بیشتری از جایگاه عوامل و نقشی که در جریان تاثیرگذاری متقابل دارند، می‌شود.
2-7-3- مراحل روش DEMATEL فازی
به طور خلاصه روند روش DEMATEL معمولی به قرار زیر است:
شکل 2-1- فرآیند روش DEMATEL
در مورد روش DEMATEL فازی گام های تهیه مدل را می توان به صورت زیر بیان نمود:
2-7-3-1- گام اول: آرمان تصمیم گیری را مشخص نموده و کمیته ای را جهت جمع آوری نظرات برای حل مساله تشکیل دهیم.
2-7-3-2- گام دوم: تعیین معیارهای ارزیابی و طراحی مقیاس کلامی فازی
بدلیل رویارویی با ابهامات در ارزیابیهای انسانی، از مقیاس مقایسه ای مورد استفاده در روش DEMATEL معمولی صرف نظر کرده و بجای آن مقیاس کلامی فازی پیشنهادی لی را استفاده می کنیم.
جدول 2-4- تناظر عبارات کلامی و مقادیر کلامی
عبارات کلامی
مقادیر کلامی
تاثیر خیلی زیاد (VH)
(1 و 1 و 75/0)
تاثیر زیاد (H)
(1 و 75/0 و 5/0)
تاثیر کم (L)
(75/0و 5/0و 25/0)
تاثیر خیلی کم (VL)
(5/0 و 25/0 و 0)
بی تاثیر (No)
(25/0 و 0 و 0)
2-7-3-3- گام سوم: جمع آوری و خلاصه کردن ارزیابی های تصمیم گیران
برای تعیین رابطه میان معیارهای C= {C_i│i=1,2, …,n} یک گروه تصمیم گیری متشکل از p کارشناس مور سوال قرار می گیرند تا مجموعه ای از مقایسات زوجی بر حسب عبارات کلامی بدست آید. از این رو تعداد p ماتریس فازی Z ̃^p، … ، Z ̃^((2))، Z ̃^((1)) با استفاده از نظرات هر کارشناس تهیه می شود، که در آن Z ̃_ij^((k))=(l ̃_ij^((k)), m ̃_ij^((k)) , n ̃_ij^((k)) ) اعداد فازی مثلثی بوده و Z ̃_ij {i=1,2, …, n} مربوط به عدد فازی مثلثی (0و0و0) خواهد بود.
(Z ) ̃=(( Z ̃^1 ⨁▒〖Z ̃^2 ⨁▒〖… Z ̃^p 〗〗))/p
ماتریس فازیZ ̃ ، ماتریس فازی رابطه مستقیم اولیه نامیده می شود.
(Z ) ̃= [█(0 Z ̃_12 … Z ̃[email protected] ̃_21 0 0 Z ̃[email protected]⋮ ⋮ ⋱ ⋮ @Z ̃_n1 Z ̃_(n2 ) … 0)]
2-7-3-4- گام چهارم: بدست آوردن ماتریس نرمال رابطه مستقیم فازی (X ̃). استحاله عددی خطی به عنوان فرمول نرمال سازی برای تغییروضعیت مقادیر به مقدارهای قابل مقایسه استفاده شده است. فرض کنید، a ̃_i هر عدد فازی مثلثی در در هر سلول Z ̃_ij را نشان می دهد، و r بیشینه مجموع عامل سوم هر عدد فازی مثلثی در هر ردیف معادله است.
a ̃_i=∑_(j=1)^n▒〖Z ̃_ij= (∑_(j=1)^n▒〖l_ji, 〗 ∑_(j=1)^n▒〖m_ji, 〗 ∑_(j=1)^n▒u_ji ) 〗, r=max┬(1≤i≤n)⁡(∑_(j=1)^n▒u_ji )
و
(X ) ̃= [█(X ̃_11 X ̃_12 … X ̃[email protected] ̃_21 X ̃_22 … X ̃[email protected]⋮ ⋮ ⋱ ⋮ @X ̃_n1 X ̃_(n2 )… X ̃_nn )]
که در آن
X ̃_ij=Z ̃_ij/r= (l_ij/r ,m_ij/r, u_ij/r)
فرض کنید X ̃_ij=(l_ij^’, m_ij^’,u_ij^’) ، حال سه مقیاس قطعی ار تعریف کنید؛ این مقیاس ها از ماتریس X ̃ به صورت زیر تعریف می شوند:
X ̃_l= [█(0 l_12^’ … l_1n^’@l_21^’ 0 0 l_2n^’@⋮ ⋮ ⋱ ⋮ @l_n1^’ l_n2^’… l_nn^’ )]
X ̃_m= [█(0 m_12^’ … m_1n^’@m_21^’ 0 0 m_2n^’@⋮ ⋮ ⋱ ⋮ @m_n1^’ m_n2^’… m_nn^’ )]
X ̃_u= [█(0 u_12^’ … u_1n^’@u_21^’ 0 0 u_2n^’@⋮ ⋮ ⋱ ⋮ @u_n1^’ u_n2^’… u_nn^’ )]
2-7-3-5- ماتریس روابط فازی کلی (T ̃) را کامل کنید. این ماتریس در گام قبل محاسبه نشد. براساس روش DEMATEL حلقه ای، این ماتریس را می توان از طریق زیر محاسبه نمود:
T ̃=lim┬(k→∞)⁡(X ̃^1+ X ̃^2+ …+ X ̃^k )
2-8- مروری بر مطالعات پیشین
2-8-1- تکنولوژی و انتقال تکنولوژی
2-8-1-1- مدیریت تکنولوژی و انتقال تکنولوژی
تحقیقات صورت گرفته روی انتقال تکنولوژی و انتقالات بین المللی تکنولوژی در گستره ای از زمینه های مختلف همچون دانش سیاسی، اقتصادی، جامعه شناختی، سیاست عمومی، بازاریابی و مدیریت تکنولوژی تغییر یافته و گسترده شده اند. ایده های بررسی شده عبارتند از فرآیند انتقال تکنولوژی، شایسته بودن تکنولوژی، هماهنگی و تضاد میان کشورهای درگیر انتقال، موفقیت انتقال تکنولوژی و منافع اقتصادی و اجتماعی انتقال تکنولوژی برای دو طرف تامین و دریافت کننده. ]58[
از نظر بسیاری از محققان، مزایای بالقوه بالای انتقال تکنولوژی میان شرکت های وابسته به کمپانی ها بین المللی و شرکت های داخلی مشوق مطالعاتی چند در ارتباط با تشکیل رابطه بین تولید کنندگان خارجی و تامین کنندگان شان در صنایع الکترونیک و اتومبیل سازی در برخی کشورهای توسعه یافته بوده است.
2-8-1-2- عوامل موثر بر موفقیت انتقال تکنولوژی
یو و همکارانش به جهت ارزیابی اجرایی پذیری تکنولوژی، بر اهمیت استراتژی، اثرات تجاری، فرصت های تجاری، ریسک، موقعیت فعلی تکنولوژی و هزینه های حاصل از تکنولوژی تمرکز کردند. ]59[ در کنار عوامل قانونی، بازار، مالی و کاربردی بر عوامل فنی، شرکتی و استراتژیک نیز تمرکز کردند.
2-8-2- انتقال تکنولوژی در صنعت خودرو سازی
در تحقیق ]43[ بر روی عوامل موثر بر انتقال دانش و تکنولوژی در صنعت اتومبیل سازی ترکیه روشهای مختلف انتقال از سوی تولید کنندگان عمده اتومبیل به سوی تامین کنندگان قطعات شناسایی شدند؛ برخی از این روشها بسته به روش تولیدی، به ترتیب تاثیر گذاری، عبارتند از: همکاری در روشهای کنترل کیفیت، مشارکت در فعالیت های تحقیق و توسعه، ارسال متخصص برای حل مشکلات فرآیند تولید، مشارکت در طراحی، تامین ماشین آلات، ابزار و تجهیزات خاص، مشارکت متخصصان تولید کننده در ایجاد طرح تولیدی تامین کننده، واگذاری حق امتیاز دانش و یا تکنولوژی، همکاری در اجرای مدیریت بازاریابی در شرکت تامین کننده.
]51[ در تحقیق خود ضمن بررسی عوامل موثر بر انتقال تکنولوژی سیستم های اطلاعاتی، به نقش این عوامل در سازمان های ایرانی پرداخته است. وی براساس مدل پاستور و مارکوس، مدلی را ارائه نموده که عوامل کلیدی موفقیت انتقال این سیستم ها در شرکت های خودروسازی را با استفاده از آزمون فریدمن مورد آزمون قرار داده است. یافته های آنان در جدول 2-4 خلاصه شده است.
جدول 2-4- رتبه بندی عوامل موثر در انتقال تکنولوژی های اطلاعاتی در سازمان های ایرانی
دسته عوامل
عامل
رتبه
عوامل سازمانی
برخورداری از تعهد و حایت مدیران ارشد
69/5
درک واضح از هدف کسب و کار و نیازمندی ها
53/4
آمادگی از نظر برخورداری از زیرساخت های مناسب
17/4
منابع مالی کافی
06/4
آمادگی برای مدیریت تغییر و مهندسی مجدد فرآیندها
89/3
عوامل سیاسی و الزامات قانونی
09/2
عوامل تاکتیکی
مدیریت موثر فرآیند انتقال
94/4
تشکیل تیم مناسب از حوزه های مختلف
33/4
هماهنگی بین عوامل پروژه، مدیریت صحیح انتقال اطلاعات، ارتباطات موثر
97/3
وجود استراتژی مناسب پیاده سازی
95/3
انتخاب تکنولوژی مناسب
72/3
داشتن برنامه مناسب و مدون برای اجرای فرآیند
97/2
عوامل فنی
آموزش کافی به عوامل پروژه و کاربران
70/4
مشارکت کاربران و عدم مقاومت ایشان در اجرای طرح
66/4
دوام حضور نیروهای متخصص و آموزش دیده
45/4
توسعه و تطبیق تکنولوژی با نیازهای سازمان و تست اشکال زدایی آن
25/4
ایجاد انگیزش بین اعضای پروژه و کارکنان
16/4
مستندسازی
64/3
استفاده مقتضی از مشاوران
14/2
2-8-3- استفاده از روش های تصمیم گیری چندمعیاره در مساله انتقال تکنولوژی
2-8-3-1- روشهای تصمیم گیری چند معیاره و مدل های ریاضی
در زمینه انتخاب و انتقال تکنولوژی از برخی روشهای برنامه ریزی ریاضیاتی استفاده شده است؛ ]59[ برای مدلسازی انتخاب ابزار ماشین و مساله تخصیص عملیات در یک سیستم منعطف تولیدی از یک رهیافت GP فازی استفاده کردند. ]60[ با استفاده از رویه ای دو فازی، مدل برای تصمیم گیری درباره مشکلات انتخاب تکنولوژی پیشنهاد نمود. در اولین مرحله، از DEA برای شناسایی تکنولوژی هایی که بهترین ترکیب از خصوصیات تامین کنندگان در زمینه پارمترهای اجرایی تکنولوژی را فراهم می کند، استفاده می شود. در دومین مرحله، از یک مدل MADM برای انتخاب تکنولوژی از میان موارد شناسایی شده در مرحله اول استفاده می شود. برای انتخاب بهترین تکنولوژی در حضور داده های اصلی و ترتیبی، ]7[ یک رهیافت ابداعی را ارائه نمود که بر IDEA بنا شده است.
]14[ در تحقیق خود ضمن تعریف و بررسی روشهای انتقال تکنولوژی با استفاده از روش AHP به انتخاب روش بهینه برای انتخاب تکنولوژی دست زدند. جامعه مورد تحقیق ایشان شامل 120 نفر از متخصصان انتقال تکنولوژی مطلع از شرایط شرکت ملی گاز ایران بود. در میان فاکتورهای مطرح شده برای انتخاب تکنولوژی، این محققان عواملی همچون نوع تکنولوژی، رقابت تکنولوژیکی، مهارت منابع انسانی، آموزش و توانمندسازی این منابع، میزان سرمایه گذاری و سطوح ریسک انتقال تکنولوزی را مورد توجه قرار دادند.
2-8-3-2- روش DEMATEL
]2[ در تحقیق خود از داده های مبهم و محدودیت های وزنی برای انتخاب تکنولوژی استفاده نموده است. هدف از این مقاله ارائه روشی جدید است که از ترکیب تحلیل محدوده اطمینان داده های محاطی با DEMATEL فازی برای انتخاب تکنولوژی استفاده می کند.
]33[ با استفاده از روش DEMATEL جنبه ها و شرایط ابداع تکنولوژی ها را در شرکت های تکنولوژی محور تایوانی مورد ارزیابی قرار داده و روابط علی و معلولی میان آنها را توضیح دادند.
]15[ نیز در زمینه انتخاب تکنولوژی با استفاده از ترکیب روشهای دلفی فازی، ANP و DEMATEL تحقیقی را انجام دادند. تحقیق ایشان به جهت انتخاب تکنولوژی OLED بوده است. از دید ایشان انتخاب تکنولوژی از دو بخش کلی تشکیل شده است که عبارتند از: (1) ساخت مدلی براساس فاکتورهای بحرانی اقتصادی و فنی، و (2) شناسایی زمینه های اهمیت تکنولوژی. براساس یافته های ایم مقاله، روشهایی که معیارها را مستقل از یکدیگر فرض می کند (همچون AHP) برای انعکاس واقعیت مناسب نیستند. از این رو، از ترکیب روشهای DEMATEL و ANP به جهت ارائه مدلی برای انتخاب تکنولوژی به در نظر گرفتن معیارهای اقتصادی و فنی استفاده می شود.
]16[ با استفاده از مدل چندگانه 27UTAUT و DEMATEL فازی، به شناخت و درکی واضح از اثرات عوامل داخلی و خارجی و روابط میان تمام متغیرهای موثر بر پذیرش و استفاده از تکنولوژی های نوین در صنایع اقدام نمودند. به زعم ایشان استفاده از این مدل، تمام مشکلات ناشی از فقدان درک و تجربه کافی کاربران، کمبود مفاهیم آماری را از بین برده، و به وضوح، روابط علی موجود بین مدل UTAUT و اثرات هر کدام از این عوامل را بر پذیرش تکنولوژی از سوی کاربر را تشریح می کند. ایشان عوامل موثر را در گروه های اثرات اجتماعی، شرایط تجهیز کردن، استفاده داوطلبانه، توقع کارآیی و توقع تلاش دسته

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد با موضوعدانش آموز، دانش آموزان، استاندارد

دیدگاهتان را بنویسید