پایان نامه با کلید واژگان پایان‌نامه، سلامت عمومی، اوقات فراغت

پیش‌بینی کنیم آدمی در اوضاع و احوال معین چه رفتاری از خود نشان داد (مشبکی، 1377).
شخصیت مجموعه‌ای از ویژگی‌های نسبتاً پایدار است که مشترکات و تفاوت‌های روانی افراد را مشخص می‌کند (مقیمی، 1377).
2-3 . الگوها و تیپ‌های شخصیتی A و B
یکی‌دیگر از سازه‌های این پژوهش که مورد بررسی است، الگوی رفتاری A و B می‌باشند که این الگوهای رفتاری برای اولین‌بار توسط 2 نفر متخصص قلب به نام‌های «ری روزنمن» و «مای فریدمن» مطرح شد و این متخصصین در جریان طبیعی درمان بیماران قلبی خود متوجه برخی رفتارها و ویژگی‌های شخصیتی بیماران شدند و براساس این طبقه‌بندی، افراد به لحاظ داشتن این ویژگی‌های رفتاری خاص در الگوی رفتاری A، رقابت‌جو، شتابگر، طالب کسب موفقیت، پرکار و بلندپروازند و در مقابل افراد دارای الگوی رفتاری B، آرام و صبور بوده و اهل رقابت نیستند. همچنین آنها حساسیت به گذشت زمان و موفقیت در کارشان نشان نمی‌دهند (ترجمۀ کدیور، جوادی، 1381).
درخصوص رابطه الگوهای رفتاری A و B با میزان اضطراب و ابتلای به بیماری‌های قلبی تحقیقاتی انجام شده اما اغلب این تحقیقات درباره الگوی رفتاری A و B با اضطراب متفاوت بوده است. کوسمیر و هود44 (1988) دریافتند که الگوی رفتاری در مردان و زنان به‌طور معنی‌دار با پیشرفت و استقلال، قدرت، تعهد شغلی، همبستگی دارد و رابطه با اضطراب هم معنی‌دار است. کوسیمر و همکاران (1991) تعدادی از کارگران را مطالعه کرد و به این نتیجه رسیدند که افرادی که دارای الگوی رفتاری A هستند علایمی چون تحریک‌پذیری، در دهان جسمانی و اضطراب را نشان دادند و میزان آن از تیپ B بالاتر بود (پایان‌نامه، تربیت معلم کرمانشاه، 1379).
2-3-1. مفهوم الگوی رفتاری A و B و توسعه آن
توصیف الگوی رفتاری A و B ریشه در تجارب بالینی دو نفر از متخصصان قلب کالیفرنیایی دارد.
مایر فریدمن و روزنمن (1959) در جریان طبیعی معالجه بیماران قلبی خود متوجه برخی رفتارهای عودکننده دربین بیماران و خصوصاً آنهایی که در مقابله با زمان دچار مشکلات شده بودند.
آنها اشاره کردند که بسیاری از این بیماران ناآرام و عجول بودند و مجموعه‌ای از صفات شخصیتی مثل رقابت‌جویی شدید و پرخاشگری، احساس فوریت زمانی، و اضطراب داشتن و … را دارا بودند. این دو متخصص افرادی را که اینگونه خصوصیات رفتاری داشتند بنام شخصیت A و یا الگوی رفتاری A نامیدند.
فریدمن و روزنمن بیماری قلبی کرونروی (CHD)، اینگونه الگوی رفتاری را بیماری شتاب می‌نامیدند. به‌نظر آنها کسانی‌که این ویژگی‌ها را دارند، ظاهراً دچار نوعی نزاع دایم و مزمن و غالباً بی‌ثمر با خودشان، دیگران، موقعیت‌ها و زمان‌اند (قرچه‌داغی و شریف‌زاده، 1373).
مطابق نظر فریدمن و روزنمن (1974) الگوی رفتاری A ترکیبی از هیجان و رفتار است که در آن افراد به‌طور پرخاشگرانه و بی‌وقفه در تلاش‌اند که در زمان کمتری پیشرفت زیادی کرده باشند. به‌نظر می‌رسد افراد نوع A، افرادی مطمئن و متکی به نفس نیستند و در درون خود احساس ناامنی می‌نمایند .
باک45 (1988) ویژگی افراد نوع A را این‌طور تعریف می‌کند، آنها مداوم راه می‌روند و در تنش هستند. قیافه اخمو دارند. چشمشان پر از خصومت است. بیانی تند و تیز و بلند و انفجاری دارند، در گفتارشان کمتر مکث می‌کنند. در مقایسه با سایر افراد در معرض اختلالات قلبی بیشتری قرار دارند (ویسی ، 1371).
باک (1988) در ادامۀ بحث ابراز می‌دارد نزاع دایل افراد دارای الگوی رفتاری A موجب افزایش فعالیت سیستم سمپاتیک و غدد درون‌ریز می‌گردد .
افراد دارای الگوی رفتاری A به‌عنوان افراد نوروتیک، مورد شناسایی قرار نمی‌گیرند، بلکه به‌عنوان افرادی که با یکسری الگوهای رفتاری خاص به عوامل محیطی واکنش نشان می‌دهند، مشخص می‌گردد.
این الگوی رفتاری در طی دوران طفولیت شکل گرفته و در طول نوجوانی و بزرگسالی باقی می‌ماند و در واقع الگوی رفتاری A روی پیوستاری قرار دارد که افراد این الگوی رفتاری کم و بیش تعدادی از این ویژگی‌های فوق‌الذکر را نشان می‌دهند .
فرد با الگوی رفتاری A آشکارا حرکت می‌کند. از ترافیک و از صف بستن برای خرید و هرچیز دیگری که وقت با ارزش را تلف کند، ناراحت می‌شود. الگوی رفتاری A ازنظر رفتاری نشانه‌های متعددی دارد:
1- نهفتگی و پاسخ کوتاه مثلاً در مکاتبات.
2- گفتار بیش از حد نیرومند.
3- سریع خواندن.
4- چهره درهم کشیده و خشم.
5- نگاه عمیق و با لبخند بازداری شده.
6- حرکت‌های شدیداً نیرومند در انجام تکالیف که حداقل دشواری را دارند نظیر بازی کردن.
7- حرکت‌های بی‌قراری پاها، انگشتان و آرواره.
این تمایل به بسیج کردن بیش ازحد منابع بدنی تحت عنوان فوریت زمانی می‌باشد که الگوی رفتاری A را مشخص می‌سازد (مارشال ریو، 1992، ترجمه سیدمحمدی، یحیی، 1381).
افراد دارای الگوی رفتاری A از نقطه‌نظر مقابلشان یعنی افراد دارای الگوی رفتاری B نیاز بیشتری به کنترل محیط دارند. با این حال افراد دارای الگوی رفتاری A انتظار کنترل بیشتری از افراد دارای الگوی رفتاری B ندارند (گلاس 1997) و نسبت به توهم، کنترل، از افراد دارای الگوی رفتاری B آسیب‌پذیرتر نیستند. افراد دارای الگوی رفتاری A به‌خاطر میل به کنترل بیشتر اما نه، انتظار بیشتر یا توهم کنترل به‌صورت مجموعه پاسخ‌های کنار آمدن هیجان، عمل آموخته شده، عدم کنترل ادراک شده، بهتر مفهوم شده است .
به‌طور کلی افراد دارای الگوی رفتاری A دارای ویژگی‌های زیر هستند:
1- بیش ازحد کار می‌کنند و حتی روزهای تعطیل و استراحت را نیز صرف کار می‌کنند.
2- آرام و سکون ندارند و دائم بی‌قرارند.
3- اوقات فراغت را اتلاف وقت می‌دانند و به غیراز کار، سرگرمی دیگری ندارند.
4- موفقیت را به‌طور کلی می‌سنجند و مملوء از آمار و ارقام است.
5- ناشکیبا و غالباً پرخاشگر و خشن به‌نظر می‌رسند.
6- به‌ندرت وقت خود را به‌صورت واقعی برنامه‌ریزی می‌کنند.
7- کوشش می‌کنند ازنظر مادی ازهمه فراتر باشند، اشیای مادی به نظرش بسیارمهم است.
8- رفتار 2 مرحله‌ای، یعنی انجام دو کار یا چندکار به‌طور همزمان.
برخلاف شخصیت A، جهت مخالف آن یعنی B وجود دارد که این الگوی رفتاری ازنظر روانی از الگوی رفتاری A انعطاف‌پذیرترند و با فشارها سازگاری بیشتری پیدا می‌کنند و آنها بری از فوریت زمانی هستند. ولی به این نوع تقاضاها هر وقت بخواهند، می‌توانند پاسخگو باشند. شخصیت الگوی رفتاری B خود را با هم‌ردیفانش مقایسه نمی‌کند و تعداد موفقیت‌ها را نمی‌شمارد. شخصیت الگوی رفتاری B برخلاف A ارزش شخص خود را در پیروی از هدف‌های زندگی که در آن موفقیت اجتماعی و اقتصادی برتر از هر هدف دیگری قرار دارد، نمی‌داند (ویسی، 1371).
افراد دارای الگوی رفتاری B بسیار ملایم، آرام و ازنظر خلقی متعادل هستند. آنها معمولاً در محیط کار، کارکنانی ثابت‌قدم بوده و رفتارشان به‌سادگی دستخوش تغییر نمی‌گردد. هیچ‌گاه از کمبود وقت و فقدان فرصت شکایت نمی‌کنند و جهت کسب موقعیت‌های حرفه‌ای یا موقعیت‌های اجتماعی وقت و نیروی زیادی مصرف نمی‌کنند و آنها در خارج از وقت کار، اوقات زیادی را صرف فعالیت‌های مورد علاقه خود می‌کنند. برطبق گزارشات اوریل46(1988) الگوی رفتاری B دارای خودپنداره بالایی بوده و نیازی به تأیید دیگران ندارند. گرایشات و تمایلات توروتیکی در اینها دیده نمی‌شود (پایان‌نامه ویسی، 1371). شخصیت B سخن دیگران را قطع نمی‌کند. او به‌ندرت مشت خود را گره می‌زند یا انگشت خود را به نشانه تأکید گفته‌اش بالا می‌برد. این افراد استعداد کمتری نسبت به فشار دارند. به‌علت انعطاف‌پذیر بودنشان واقع‌بین‌ترند. اشتباهات خود را پذیرفته و آنها را فرصت‌هایی برای آموزش می‌بینند و آنها حتی در مواقعی که حوادث کاملاً در کنترلشان نیست، خود را کنترل می‌کند. روزنمن و فریدمن نه‌تنها نشان داده‌اند که شخصیت الگوی رفتاری B به حملات قلبی کمتر مبتلا می‌شود بلکه به این نتیجه رسیده‌اند که کیفیت زندگی الگوی رفتاری B بهتر از شخصیت A است. (نقل از منبع قبل) علاوه‌بر ویژگی‌های زیادی که در افراد الگوی رفتاری B وجود دارد، عمده‌ترین ویژگی الگوی رفتاری B عبارتند از:
1- هرگز از فوریت زمانی رنج نمی‌برند.
2- رقابت‌جویی شدید و جاه‌طلبی در آنها راه پیدا نمی‌کنند.
3- بازی را به‌عنوان تفریح می‌نگرد و در کارا به کیفیت توجه دارند.
4- دارای آرامش بدون احساس گناه هستند.
5- گرایش به ارزیابی خود براساس تعداد کارها و موفقیت‌هایشان ندارند.
6- در هر زمان به یک کار می‌اندیشند و یک کار را عملی می‌سازند (پایان‌نامه، دانشگاه تهران، 1378).
پرایس47 در سال 1982 در یک پژوهش به این نتیجه رسید که افراد الگوی رفتاری A بسیار پرخاشگر، نوروتیک، بسیار برونگرا، بسیار مضطرب و همچنین نیاز شدید به کنترل در مقایسه با الگوی رفتاری B دارند.
2-4. سلامت عمومی48
2-4-1. مفهوم سلامت عمومی
سلامت، کیفیتی از زندگی است که تعریف آن مشکل و اندازه‌گیری واقعی آن تقریباً غیرممکن است. متخصصان تعاریف متعددی از این مفهوم ارائه داده‌اند اما تقریباً همه تعاریف موضوع مشترکی دارند و آن مسئولیت در قبال خود انتخاب سبک زندگی سالم است. سازمان جهانی بهداشت49 (1974) سلامت را چنین تعریف می‌کند: سلامت عبارت است از حالت بهزیستی کامل جسمانی، روانی و اجتماعی و نه فقط فقدان بیماری یا ناتوانی.
(دان50، 1976؛ به نقل از ادلین و همکاران، 1999) سلامت را یک روش کنش‌وری وحدت یافته می‌دانند که فرد طیف تعادل و جهت هدفمند را با محیط یعنی جایی‌که در آن کنش‌وری خود را آشکار می‌سازد نگه می‌دارد. دان سلامت را به محیط فردی محدود کرده است و عقیده دارد که تحریک سلامت در هر فرد منحصر به فرد است. او همچنین عقیده دارد که افراد اطلاعات به‌دست آمده از منبع درون و بیرون خود را به طریق متفاوتی تفسیر و پردازش می‌کنند. وجود چنین تفاوتی می‌تواند ناشی از تفاوت‌های فردی باشد که علیرغم فراهم کردن اطلاعات غنی درباره سلامت نمی‌توان به‌طور مشخصی آن را توصیف کرد. بنابراین الگویی که نشان‌دهنده چگونگی تأثیر ادراک بر سلامت باشد، بسیار الگوی مهم و مثبتی است (برنز51، 1970) عقیده دارد سلامت عبارت است از فقدان وضعیت و احساسات منفی که نتیجه آن سازگاری و تطابق با دنیای خطرناک است.
برخی مواقع سلامت را فقط در ارتباط با وضعیت مطلوب جسمانی درنظر می‌گیرند و به مفهومی که وسیع‌تر بوده و ابعاد مختلف را درنظر داشته باشد از واژه بهزیستی استفاده می‌شود. در مقابل برخی از مؤلفان مفهوم سلامت و بهزیستی را معادل هم قرار داده‌اند. ما نیز صرف‌نظر از تمایزهای بحث‌انگیز، تمام مفاهیم مترادف را یکی فرض کرده و با واژه کلی سلامت به بحث درباره آنها می‌پردازیم.
2-4-2. الگوهای سلامت52
دانشمندان در تعریف سلامت سه الگوی عمده را برگزیده‌اند که عبارتند از الگوی پزشکی53، الگوی محیطی54
و الگوی کلی‌نگری55 که در زیر توضیح داده خواهند شد.
2-4-2-1. الگوی پزشکی
عقیده الگوی پزشکی این است که سلامت یعنی فقدان یک یا چند مورد از موارد مرگ، بیماری، ناراحتی و نارضایتی که در انگلیسی به آن (5D) گفته می‌شود. بنابراین اگر فرد بیمار یا درحال مرگ نباشد درحالت سلامت به‌سر می‌برد. پیروان الگوی پزشکی که عمدتاً بر تبیین زیست‌شناسی بیماری متکی بوده و تمایل دارند که بیماری را برحسب بدکاری اندام‌ها، سلول‌ها و سایر سیستم‌های زیست‌شناختی مانند بیماری کبد، قلب یا کم‌خونی ناشی از سلول‌های داسی شکل و … تبیین کنند. در الگوی پزشکی، سلامت یک جمعیت بر حسب آمار حیاتی اندازه‌گیری می‌شود. آمار حیاتی عبارت است از میزان بیماری و تعداد مرگ در یک جمعیت خاص. همچنین آمار حیاتی مشتمل بر بروز و شیوع

مطلب مشابه :  پایان نامه با کلید واژه هایچرخه عمر، بازده سهام، دانشگاه تهران

دیدگاهتان را بنویسید