رقابت­هادر بخش کتابخونه­های دیجیتالی

رقابت­هادر بخش کتابخونه­های دیجیتالی:

2-2-13-1
رقابت­ها و مسایل بخش نگرشی کتابخونه­های دیجیتالی

رقابت برانگیز­ترین بخش کتابخونه دیجیتال، بخش نگرشی اینه
نوع نگاه مدیران کتابخونه،   مدیران عالی و کتابداران به کتابخونه دیجیتال بسیار در سرنوشت اون تاثیر گذاره
اونقدر­چه نگاه مثبت و صحیحی از کتابخونه­های دیجیتال وجود داشته باشه، شرایط و زمینه ساخت اون راحت­تر جفت و جور می­شه

واسه بحث­های نو ظهور در هر سازمان، باید طی برنامه­ای جنبه های و عمق موضوع اون خوب توضیح داده بشه
به­ویژه لازمه واسه معرفی و تفهیم پدیده­هایی که دامنه تاثیر­گذاری اون­ها در سازمان زیاده، به خاطر ارتقای فهم کارکنان، زمان بیشتری صرف شه
اینجوری، درک تقریبا برابری بین  مدیران کتابخونه و مجریان کتابخونه­های دیجیتالی و مسئولان عالی یک سازمان ایجاد می­شه

این تفاهم موقعیت یک سازمان رو واسه در پیش گرفتن تصمیمات پایدار، دریافت بودجه و سرمایه­گذاری اصولی واسه ایجاد کتابخونه­های دیجیتالی جفت و جور و ادامه فعالیت کتابخونه­های دیجیتالی رو تضمین می­کنه

از رقابت­های این بخش میشه به مواردزیر اشاره کرد:

الف) درک ناصحیح از معنی کتابخونه­های دیجیتال:

بعضی وقتا در رسانه­ها، اخباری از زبون مسئولان سازمان­ها شنیده می­شه که از درک ناقص اونا نسبت به معنی کتابخونه دیجیتال و فرق اون با کتابخونه الکترونیک حکایت داره
این ناآگاهی از معنی واقعی کتابخونه­های دیجیتال باعث می­شه در جفت و جور اعتبار و بودجه لازم واسه مطالعه و ساخت کتابخونه­های دیجیتال، دودلی کنندو بخشی از این ناآگاهی، به باعث وجود کتابخونه­های دیجیتاله که مثل کتابخونه­های سنتی، فیزیکی نیس و کارکردها و فعالیت­های در ارتباط به­اون، فنی­تر و نامحسوس­تره
این وضعیت موجب شده با وجود تمایل مدیران واسه ایجاد کتابخونه دیجیتالی، به خاطر شناخت کم از وجود و کارکردهای کتابخونه دیجیتالی، واسه ایجاد و راهبری اون برنامه­ای نداشته باشن(سالاری ، 1389)

ب) ساده انگاری واسه ایجاد کتابخونه­های دیجیتال

به دلیل درک ناصحیح از کارکردهای یک کتابخونه دیجیتال به وسیله مدیران عالی و حتی بعضی از کتابداران ، اجرای برنامه ساخت این کتابخونه­ها بسیار ساده تصور می­شه
این نگاه دو مسئله رو به دنبال­داره ؛اول اینکه مسئولان از مدیران کتابخونه توقع دارن در کمترین زمان کتابخونه دیجیتال ایجاد شه، چون بیشترین حد کار دیجیتال­سازی رو اسکن منابع می­دانند
مسئله دیگر اینه که کارکنان کتابخونه به دلیل سبک شمردن کار، خود رو از مطالعه و بررسی­های علمی بی­نیاز می­دانند و تصور می­کنن اطلاعات علمی لازم در ارتباط با کتابخونه دیجیتال رو به طور کامل در اختیار دارن
به خاطر همین ساده­انگاری ، پس از صرف زمان طولانی و هزینه بسیار واسه ایجاد کتابخونه دیجیتالی ، امور انجام شده به اصلاحات و بازنگری اساسی نیاز پیدا می­کنه(سالاری،1389)

ج) نداشتن طرح و برنامه­ریزی منظم واسه ایجاد کتابخونه­های دیجیتال

به دلیل ساده انگاری ، در بعضی از کتابخونه­ها ، طرح و برنامه­ای منظم واسه ساخت کتابخونه دیجیتال پیش بینی نمی­شه  ایجاد کتابخونه­های دیجیتال طبق وجود اون ، بسیار زمان بر ، گرون و دارای مسایل و رقابت­های خاص خوده
اونقدر­چه به هر کدوم از این عناصر توجه نشه ، پروژه کتابخونه­های دیجیتالی با شکست مواجه می­شه، یا محصولی تولید می­شه که اعتبار و کارایی لازم رو نداره(سالاری، 1389)

 

2-2-13-2
رقابت­ها و مسایل بخش نیروی انسانی کتابخونه­های دیجیتالی

موفقیت­کتابخونه­دیجیتال تا حد زیادی به مدیریت و کارکنان کتابخونه وابسته
«مکدونالد[1]» دلیل این رو تجربه مدیران و تعداد طرح­های تحقیقاتی زیادی می­دونه که در باره نگاه و مدیریت انسانی کتابخونه دیجیتالی انجام شده و بر همین پایه، پیشنهاد می­کنه واسه پایداری و کارا بودن خدمات دیجیتال، باید در فرهنگ سازمان مادر، فرهنگ خدمات جدید، ارزش­های کتابخونه، ساختار سازمان و سبک مدیریت کتابخونه، تغییرات اعمال شه

عامل بسیار مهم و تاثیر­گذار در مراحل ساخت کتابخونه دیجیتالی، نیروی انسانیه
از آن­جا که واسه ساخت کتابخونه دیجیتال مثل کتابخونه­های سنتی، تجربه و علم کافی وجود نداره، بیشتر کتابخونه­ها در ایران در این مورد در سختی قرار دارن
به نظر می­رسد بیشتر کتابخونه­های ایران هنوز در اول ورود به میدون کتابخونه دیجیتالی هستن و تجربه کمی دارن
، یکی از رقابت­های مدیران واسه ساخت کتابخونه دیجیتال، نبود نیروی انسانی ماهره
نیروی انسانی ماهر و مجرب در جلو بردن کتابخونه دیجیتالی بسیار راه­گشاست
با در نظر گرفتن اینکه کتابخونه دیجیتال از پدیده­های نو ظهور در میدون کتابداریه، هنوز در رشته کتابداری و آگاهی­رسانی به شکل واحدهای مشخص به دانشجویان آموزش­های رسمی داده نمی­شه
پس، بعضی از مدیران با وجود درک نسبی از کتابخونه دیجیتال، به دلیل نبود نیروی متخصص، قادر نیستن به اتکای نیروی داخلی خود به ساخت اون بدن
از این­رو، یا امور دیجیتالی خود رو برون­سپاری می­کنن و یا با دعوت مشاور و همراهی کارکنان همون سازمان، اقدام به ساخت کتابخونه دیجیتالی می­کنه
در این اثناء، مشکلی که ساخت  کتابخونه دیجیتال رو بیشتر تحت­الشعاع قرار داده، پیش­بینی نکردن نیروی انسانی واسه تصدی کتابخونه، در ساختار سازمانیه
اونقدر­چه نیرویی واسه این اختصاص یافته باشه، با آموزش میشه به مهارت­های یک کتابدار دیجیتال رسید، ولی نبود نیرو مشکلی به مراتب حادتره
مدیران با در نظر گرفتن فشارهای جامعه و رقابت با بقیه مراکز، مجبورند به هر شکلی از نیروهای موجود یا نیروهای غیر رسمی استفاده کنن
«مک دونالد » در تاکید بر جذب نیروی متخصص کتابخونه دیجیتال اعلام می­داره که کتابخونه دیجیتال، کتابدار دیجیتالی نیاز داره که دارای علم و تجربه کافی در مورد کتابخونه دیجیتالی باشه
پس، مشاهده می­کنیم واسه اینجور بحث مهمی هنوز نیروی انسانی متناسب در ااغلب کتابخانهای ایران پیش بینی نشده(سالاری،1389)

مطلب مشابه :  10 روش هدف دار بازاریابی اینستاگرام که هر کار و کاسبی ای نیاز به دانستن اون داره

 

2-2-13-3
رقابت­ها و مسایل بخش ساخت مجموعه دیجیتالی

ازمون بهترین و گرون­ترین جزء کتابخونه دیجیتالی، تولید و تهیه منابع دیجیتالیه
سه روش اساسی واسه ساخت و تهیه منابع دیجیتالی هست که هر کدوم از اونا مسایل و مشکلات خاص خود رو داره

1-روش دیجیتالی­سازی : در این روش، منابع چاپی و بقیه رسانه­های موجود به شکل دیجیتال تبدیل می شه

2-جفت و جور­آوری آثار دیجیتالی شده: این آثار به شکل دیجیتالی قبلا به وسیله بقیه افراد حقیقی و حقوقی تولید شده

3-ایجاد امکان دسترسی به منابع دیجیتالی خارجی که در بقیه سایت­های کتابخونه­ها و مراکز آگاهی رسانی یا سرورهای ناشران قرار داده شده

انتخاب هر کدوم از سه روش، به وضعیت کتابخونه­ها و موسسه­ها بستگی داره
کتابخونه­ای که منابع چاپی و مالکیت الهی اون­ها رو داره، می­تونه به دیجیتال­سازی بپردازد؛ ولی موسسه­ای که منابع کتابخونه­های چاپی نداره و یا از حق مالکیت الهی منابع برخوردار نیس، ناگزیره به­روش دوم یا روش سوم، یعنی جمع آوری آثار دیجیتال شده و ایجاد دسترسی، روی­آورد
در این بخش، کتابخونه­ها واسه دیجیتالی کردن منابع با این مسایل سروکار دارن:

– منابع موجودی خود رو به چقدر دیجیتال سازی کنن؟

– آثار دیجیتال شده به چقدر جفت و جور شه؟

– کدوم منابع در اولویت دیجیتال­سازی قرار گیرد؟

– منابع به وسیله کارکنان کتابخونه دیجیتالی شه یا برون­سپاری شه؟

– واسه دیجیتال­سازی منابع کتابخونه ، به مجوز ناشران یا بوجود­آورندگان نیازه؟

– موسسه­های هم­سو واسه دیجیتالی­سازی منابع به شکل اشتراکی کدوما هستن؟

به خاطر تصمیم­گیری در مورد هر کدوم از عوامل بر شمرده، عوامل مختلفی موثر هستن
به طور مثال، واسه تعیین حجم منابع انتخابی واسه دیجیتال­سازی و الویت دیجیتال­سازی منابع
عواملی مثل قدمت و کم پیدا بودن، با ارزشی و نفیس بودن، پراستفاده بودن، دارا بودن حق مالکیت الهی و یا اجازه استفاده، به دست­پیدا کنی دراز مدت و حفاظت منابع موثر نیازه

پس،واسه فرار از رقابت باید دو اقدام مهم انجام شه :

1- همه فرایندهای کاری دیجیتال­سازی تعریف شه تا بازدهی مناسب داشته باشه
تعریف مراحل کاری از دو جهت باعث بهره­وری می شه؛ یکی در جهت صرفه­جویی در هزینه­ها، مدت انجام و کیفیت­کاری و دیگر اطمینان بخشی به مجریان دیجیتال­سازی از صحت و نظام­مند بودن کار
مثلا، کتابخونه­هایی که دارای نسخه خطی و میکرو فیلم نسخه خطی هستن، باید چرخه تبدیل به منبع دیجیتال رو مشخص کنن
در این چرخه، مشخص می شه نسخه خطی اول به میکرو فیلم و بعد به نسخه دیجیتال تبدیل شه یا بر عکس اول از منبع خطی، نسخه دیجیتال تهیه و بعد به میکرو فیلم تهیه شه و یا به شکل ترکیبی به طور هم­زمان این کار انجام شه
هر کدوم از این چرخه­ها مشکلات و فایدهایی دارن که اون کتابخونه با در نظر گرفتن عوامل دیگر یک و یا ترکیبی از چرخه­های تولید، نسخه دیجیتال رو انتخاب می کنه

مطلب مشابه :  فلسفه آزمایش کارکرد از دیدگاه روانشناختی

2- دیگر اینکه، اونقدر­چه مدیران واسه دوری از دخالت سلیقه­های کارکنان، درخواست­های کاربران و موسسهای ذینفع به عنوان گروه­های فشار در کار دیجیتال­سازی منابع، واسه هر کدوم از مسایل پیش گفته سیاست مشخصی نداشته باشن، دچار سردرگمی در دیجیتال­سازی منابع می شن

 

 

 

2-2-13-4
رقابت­ها و مسایل لوازم و دستگاه­های دیجیتال­سازی

تنوع دستگاه­های دیجیتالی هر چند دست کم در ایران زیاد نیس، ولی همین چند محصول هم با وجود اون­که عرضه اون­ها جنبه  انحصار داره، باعث سردرگمی و دودلی مدیران واسه تهیه دستگاه مناسب می­شه
چند عامل مهم در تصمیم­گیری و یا دست دست واسه تهیه دستگاه­های دیجیتال­سازی مثل اسکنر کتاب، مجموعه رایتر ، اسکنر رول فیلم و

نقش داره
بعضی از این عوامل به قرار زیره :

– عا مل اول، نبود پیش بینی بودجه کافی واسه تهیه دستگاه­های دیجیتال­سازی لازمه

ایجاد کتابخونه دیجیتالی از شکلای جور واجور سرمایه­بر و هزینه­بره
بدون پیش­بینی بودجه کافی و جذب پول و پله و سرمایه از بقیه سرفصل­های بودجه­ای نمی­توان کتابخونه دیجیتالی ساخت
اختصاص بودجه­ای جداگونه و قابل توجه، ضرورت داره

– عامل دوم، بهای قابل توجه دستگاه­های دیجیتال­سازی از اونجا که لوازم کتابخونه دیجیتال گرانه و بیشتر این لوازم به وسیله نمایندگان شرکت­های خارجی در ایران عرضه می­شه، کمتر کتابخونه­ای توانایی  تخصیص هزینه کافی رو داره
به­ویژه واسه کتابخونه­های کوچیک و متوسط، این عامل بسیار اثر میذاره
کمترین بهای دستگاه مناسب واسه دیجیتال­سازی درکتابخانه­ها، حدود 300 میلیون ریاله

– عامل سوم، نبود سابقه و تجربه کافی کار عملی کتابخونه و موسسه­های دیگر با دستگاه­های دیجیتال سازه
یکی از روش­های عادی واسه تهیه شکلای جور واجور سرمایه­ای، استعلام از چند و چون یک دستگاه مشخص در بقیه موسسه­های دارنده دستگاهه
در مورد تهیه دستگاه­های دیجیتال سازی، به دلیل کم بودن سفارشهای­دستگاه های دیجیتال­سازی و هم­اینجور فرق نوع دستگاه­ها و تجربه ناچیز کتابخونه­ها در کار دیجیتال­سازی حرفه­ای، این روش در ایران دست کم در این سال­ها، خیلی کار ساز نیس
به خاطر این، مدیران به خاطر نبود سابقه و تجربه  موفق واسه تهیه لوازم دیجیتالی، با مشکلات بیشتری مواجه می­شن

– عامل چهارم ، نبود علم کافی در بعضی از موسسه­ها از چگونگی کارکرد دستگاه­های دیجیتال سازه
دلایل نشون می­بده بعضی از کتابخونه­ها و موسسه­ها با وجود تهیه دستگاه دیجیتال­سازی، به باعث تجربه کم کارکنان خود از چگونگی کار با این دستگاه­ها، سرمایه زیادی رو بدون استفاده گذاشته و بهره­وری لازم رو ندارن

– عامل پنجم، تاثیر نوع منابع بر انتخاب دستگاه دیجیتالی هر اندازه تنوع منابع یک کتابخونه واسه دیجیتالی شدن بیشتر باشه، فعالیت دیجیتال­سازی پیچیده­تر می شه، چون واسه هر نوع منبع یک  نوع دستگاه دیجیتال سازی مناسبه
هر کدوم از منابع مثل سند، نشریه (مجله و روزنامه )، کتاب، میکرو فیلم و میکرو فیش، دستگاه­های خاص  خود رو می­طلبد
حتی در باره یک نوع منبع، در صورت وجود منابع نفیس و قدیمی که بیشتر شکننده س، باید اسکنر مناسبی تهیه شه که سلامت منبع رو پس از اسکن ضمانت کنه
جالبه بدونین، ساپورت هر کدوم از توانایی­ها، بهای اسکنر رو به طور قابل توجه ای زیاد می کنه
این مدیر باید با در نظر گرفتن بودجه و اندازه دارا بودن منابع خاص کتابخونه، نسبت به تهیه اسکنرهای حرفه­ای تر اقدام کنه و یا اسکن منابع خاص خود رو به موسسهای بزرگ و یا شرکت­های خصوصی بسپارد
اگه هر کدوم از این بحثا به درستی تصمیم گیری و اجرا نشه، رقابت آفرینه

کلا، هر کدوم از این عوامل به تنهایی می­تونه روند دیجیتال سازی رو پریشون و یا بسیار کند کند
مدیران واسه اجرای هر پروژه­ای نیازمند بودجه کافی و واسه تصمیم ­گیری تهیه دستگاه مناسب، نیازمند اطلاعات کافی و روشنگر هستن(سالاری،1389)

 

[1]Mcdonald