طوفان فکری چیه و چه کاربردی داره؟ 

 

چقدر واسه حل مشکلات از طوفان فکری استفاده می کنین؟ شاید کمه کم یک بار اونو استفاده کردین؛ حتی اگه ندانسته باشین که اسمش چیه.

ده هاست که طوفان فکری واسه تولید ایده ها و پیداکردن راه حلای خلاقانه به کار میره. با این حال، اگه می خواید از این تکنیک بیشترین استفاده رو ببرین باید یاد بگیرین که چیجوری از اون درست استفاده کنین.

در این مقاله، مروری می کنیم بر اینکه طوفان فکری چیه، به چه درد می خوره و چیجوری میشه بیشترین حد استفاده رو از اون داشت.

طوفان فکری چیه؟

اولین بار الکس آزبورن (Alex Osborn)، مدیر تبلیغاتی آمریکایی بود که تکنیک طوفان فکری رو به وجود آورد و در کتاب خود به نام “Applied Imagination” در مورد اون نوشت. از اون روز به بعد، محققان و اندیشمندان تکنیک ساده ی اونو بسیار بهبود بخشیده ان. روشی که ما اینجا توضیح میدیم از این تحقیق بهره برده و پس با روش آزبورن فرقایی جزئی داره.

روش طوفان فکری، هدفی راحت و دور همی به حل مسئله رو، با تفکر جانبی و غیرمستقیم ترکیب می کنه. طوفان فکری افراد رو به تولید ایدهایی تشویق می کنه که شاید در اول احمقانه به نظر بیان. با کمی دستکاری، بعضی از همین ایده ها می تونن به راه حلای خلاقانه و بدیعی تبدیل شن. یه سریای دیگه از اونا هم ممکنه جرقه ایده های بعدی رو بزنن. به این شکل ذهن افراد باز می شه و از زندان معمولی تفکرشون آزاد می گردن.

واسه رسیدن به همین هدفه که در جلسات طوفان فکری هیچکی نباید از ایده ای انتقاد یا اونو تشویق کنه. در این جلسات سعی بر اینه که افقای جدیدی از راه حلا بر افراد گشوده شه و پیش فرضای اشتباه شون رو درباره مشکل در هم بشکنند. قضاوت و بررسی جلوی تولید ایده رو میگیره و نمی ذاره خلاقیت، خودشو نشون بده.

خلاقیت-خلاقانه
خلاقیت-خلاق

واسه آزمایش و سبک سنگین کردن ایده ها باید تا آخر جلسه، دندان روی جگر بذارین. در آخر کاره که وقت جستجوِ بیشتر در راه حلای ارائه شده و استفاده از روشای معمولی فرا می رسه.

به چه دلیل از طوفان فکری استفاده می کنیم؟

رفتارهای زیان بار در گروه می تونن کار روشای معمولی حل مسئله گروهی رو خراب کنن. شروع کردن حل مسئله با فرآیندی ساختاریافته و تحلیلی خیلی مهمه؛ اما ممکنه گروه رو به طرف ایده های نصفه نیمه و پیش پاافتاده ببره. در مقابل، طوفان فکری محیط آزاد و بی سانسوری جفت و جور می کنه که همه در اون به مشارکت تشویق می شن. از ایده های عجیب و غریب استقبال می شه و همینا پایه ایده های بعدی می شن. همه به همکاری تشویق می شن و اینطور انبوهی از راه حلای خلاقانه ایجاد می شن.

وقتی واسه حل مسائل از طوفان فکری استفاده میکردین، تجارب جور واجور اعضای تیم رو هم وارد بازی می کنین. با این کار غنای ایده ها رو بالا می برین، و پس راه حلای بهتری واسه مشکلات تون پیدا می کنین.

طوفان فکری باعث می شه اعضای تیم راه حلی رو که در آخر انتخاب شده بیشتر قبول داشته باشن؛ بلاخره چون خودشون هم در رسیدن بهش نقش داشتن، بیشتر بهش پایبندند و واسه عملی شدنش جدی تر سعی می کنن. جدا از اینکه این، از آنجایی که وقت طوفان فکری به همه خوش میگذره، اعضای تیم همونجوریکه در فضایی مثبت و رضایت بخش مسائل رو حل می کنن، به همدیگه هم نزدیک تر می شن.

طوفان فکری می تونه بسیار مؤثر باشه؛ اما نکته مهم اینه که با ذهن باز و بدون قضاوت بهش بدین. اگه غیر از این باشه هیچکی صداش درنمی آید، کیفیت و کمیت ایده ها افت می کنه و روحیه ی همه تضعیف می شه.

طوفان فکری انفرادی

معمولا طوفان فکریِ گروهی از روشای معمولی حل مسئله گروهی بیشتر جواب می ده. اما جالب اینه که تحقیقات جورواجور نشون دادن که طوفان فکری انفرادی از نوع گروهی هم نتیجه بخش تره؛ هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت.

شاید دلیل این باشه که گروه ها بعضی وقتا قوانین طوفان فکری رو زیرپا می ذارن و پای رفتارهای زیان بخش به گروه باز می شه. اما بیشتر وقتا ایراد کار اینه که افراد اون قدر به بقیه توجه می کنن که دیگر خودشون ایده نمی زنن، یا وقتی منتظرند نوبت صحبت شون برسه ایده هاشون رو از یاد می برن. به این اتفاق انسداد (Blocking) میگن.

مطلب مشابه :  طرز لباس پوشیدن افراد لاغر؛ ۶ ترفندی که شما رو خوش هیکل نشون می ده 

وقتی خودتون تنهایی طوفان فکری می کنین، دیگر لازم نیس نگران نظر بقیه باشین یا رعایت حال شون رو بکنین که نکنه ناراحت بشن. می تونین آزادانه تر فکر کنین و خلاق تر باشین. مثلا ممکنه در جلسه گروهی یکی از ایده هاتون رو از ترس مسخره بودنش مطرح نکنین؛ اما وقتی تنهایی در موردش بیشتر فکر کردین ممکنه یک راه خارق العاده از دل اون دربیاد.

با همه اینا ممکنه وقتی تنهایی کار می کنین نتونین به اندازه جلسه ی گروهی به ایده ها پر و بال بدین؛ چون که دیگر تجربه گسترده ی کل اعضای تیم رو ندارین که از اونا استفاده کنین.

نکته:

واسه اینکه از طوفان فکری انفرادی بیشترین استفاده رو ببرین، جای راحتی واسه نشستن و فکر کردن انتخاب کنین. عوامل مزاحم و حواس پرت کن رو به کمه کم برسونین تا بتونین روی مسئله اصلی تمرکز کنین. می تونین واسه منظم کردن ایده ها و پر و بال دادن به اونا از نقشه ذهنی استفاده کنین.

طوفان فکری انفرادی زمانی از همه بهتر جواب می ده که مشکل مورد نظر ساده یا خیلی کلی باشه. اگه هدف تون فقط داشتن فهرستی از ایده هاست، طوفان فکری انفرادی مفید واقع میشه. طوفان فکری گروهی واسه حل مسائل پیچیده بهتر نتیجه می ده.

طوفان فکری گروهی

اینجا می تونین از قوه ی خلاقیت همه اعضای گروه و انبوه تجارب اونا بهره ببرین. وقتی یکی از اعضا در ایده ای به بن بست می رسه، خلاقیت و تجربه یک نفر دیگر می تونه به پیشرفت ایده اون کمک کنه. در طوفان فکری گروهی می شه ایده ها رو بیش تر و بهتر از طوفان فکریِ فردی گسترش داد.

امتیاز دیگر طوفان فکری گروهی اینه که همه احساس می کنن نقشی در رسیدن به راه حل داشتن و به یاد میارن که بقیه هم ایده های بدیعی واسه عرضه دارن. درضمن گروهی ایده دادن باعث می شه به همه خوش بگذره و این اتفاق واسه تیم سازی عالیه! با همه اینا، طوفان فکری گروهی خطرایی هم داره. پیشنهادای غیرعادی شاید در اول بی ارزش به نظر برسن. در اینجاست که باید جلسات رو با دقت مدیریت کنین تا اعضای تیم این ایده ها رو خرد و خمیر نکنن و باعث خشک شدن خلاقیت جمع نشن.

بهتره تا جایی که می شه اعضای گروه از بخشای تخصصی جورواجور باشن. تلاقی تجربه های جورواجور خلاقیتِ جلسه رو بیشتر می کنه. اما حواس تون باشه که گروه تون زیادی بزرگ نشه؛ درست مثل دیگر کارای تیمی، یه گروه پنج تا هفت نفره معمولا بهترین نتیجه رو داره.

نحوه ی استفاده

بهترین نتیجه زمانی حاصل می شه که اول اینکه از ترکیبی از طوفان فکری گروهی و انفرادی استفاده کنین، و دوم اینکه به قوانین زیر پایدار باشین. اینطوری شرایطی جفت و جور می کنین که همه بتونن بدون مزاحمت بر مسئله تمرکز کنن و در عین حال تعداد ایده های تولیدی به بیش ترین حد می رسه. جدا از اینکه این، اون حس خوب صمیمیت بین اعضای تیم که در کنار یک جلسه ی موفق طوفان فکری میاد هم به شما دست میده!

واسه اینکه جلسه ی طوفان فکری گروهی تون رو مفید و نتیجه بخش اجرا کنین با این مراحل جلو برید.

مرحله اول: آماده سازی گروه

در قدم اول فضای راحت و مطبوعی واسه جلسه جفت و جور کنین. مطمئن شید که اتاق نور کافی داره، وسیله ها و منابع لازم آمادهه و خوراکی و نوشیدنی واسه استراحت جفت و جور کردین. ببینین تیم تون واسه طوفان فکری و حل مسئله شما تا چه حد نیازمند اطلاعات و آماده سازیه؟ به خاطر داشته باشین که آماده سازی مهمه؛ اما اگه در اون زیاده روی شه ممکنه طبیعت آزاد و بی قید طوفان فکری رو در بند کنه یا حتی به کلی اونو نابود سازه.

چه کسائی در این جلسه حضور دارن؟ گروهی که همه اعضایش مثل به هم فکر می کنن به اندازه تیمی که اعضای جور واجور و متفاوت با هم داره خلاق نمیشه. پس سعی کنین افرادی از بخشای کاری مختلف داشته باشین و از اشخاصی با روشای فکر جور واجور دعوت کنین.

وقتی همه یک جا جمع شدن، یک نفر رو مسئول ثبت ایده های مطرح شده کنین. لازم نیس این فرد حتما سرپرست گروه باشه؛ چون که سخت می شه هم جلسه رو ثبت کرد و هم در اون مشارکت داشت. یادداشتا و اطلاعات لازم رو جایی بذارین که در دیدرس همه باشه؛ مثلا روی فلیپ چارت یا وایت برد. می تونین از یک لپ تاپ و پروژکتور هم استفاده کنین.

مطلب مشابه :  عقد رهن چیه و فک رهن در قانون مدنی به چه معناست؟ 

اگه اعضای تیم تون به کار کردن با هم عادت ندارن، باید اول یخ جمع رو آب کنین.

مرحله دوم: ارائه مسئله

مشکل مورد نظرتون رو رو و روشن توضیح کنین. هر معیاری که راه حل مورد نظر باید داشته باشه رو واسه جمع توضیح بدین. مشخص کنین که هدف جلسه اینه که تا می تونیم ایده بزنیم.

اول جلسه، زمان زیادی در اختیار افراد بذارین تا در سکوت هر ایده ای که به ذهن خودشون می رسه روی کاغذ بنویسن. بعد از اونا بخواهید تا ایده هاشون رو با همه درمیان بذارن و مطمئن شید که همه فرصت مساوی واسه مشارکت داشتن.

مرحله سوم: هدایت کردن بحث

وقتی همه اعضای تیم ایده هاشون رو خوندن، نوبت بحث گروهیه تا به ایده های مختلف پر و بال بدین و از اونا واسه ایجاد ایده های جدید بهره ببرین. پیدا کردن راه حلای جدید طبق ی راه حلای بقیه یکی از ارزشمندترین جنبه های طوفان فکریِ گروهیه. همه، حتی ساکت ترین اعضای گروه رو به مشارکت در بحث و گسترش دادن ایده ها تشویق کنین. نذارین هیچکی از ایده ها انتقاد کنه.

به عنوان آسون کننده ی گروه، شمام اگه ایده ای به ذهن تون رسید بهتره با گروه در بین بذارین. اما انرژی و وقت تون رو بیش تر بر حمایت از تیم و هدایت بحث صرف کنین. فقط یک بحث رو در اونِ واحد جلو ببرین و اگه دیدید اعضای تیم دارن از بحث منحرف می شن، تمرکز رو به موضوع برگردانید.

همونجوریکه بحث رو هدایت می کنین، زیاد رئیس بازی نکنین و اجازه بدین همه از طوفان فکری لذت ببرن. از خلاقیت استقبال کنین و تیم تون رو تشویق کنین تا هرچقدر می تونن ایده بزنن؛ بدون توجه به این که می شه اونا رو عملی کرد یا نه. از آزمایشای فکری مثل تحریک (ارائه ایده های مسخره و نشدنی و بعد تبدیل اونا به ایده های قابل انجام) یا داده تصادفی (استفاده از اجسام، کلمه ها یا عبارات تصادفی و پیدا کردن ربطی بین اون و موضوع مورد بررسی) بهره ببرین تا ایده های غیرمنتظره ای ایجاد کنین.

یک مجموعه از افکار رو زیادی دنبال نکنین. مطمئن شید که مقدار خوبی از ایده های جور واجور پیدا کردین و بعد هر ایده رو به شکل جداگونه بررسی کنین. اگه کسی از بین اعضا نیاز داشت تا از بحث کناره بگیره و خودش به تنهایی روی ایده ای کار کنه، بهش اجازه این کار رو بدین. آخرسر اینکه اگه جلسه طولانیه، حتما معطلیای زیادی واسه استراحت بدین تا اعضا انرژی واسه تمرکز کردن داشته باشن.

یه قدم بالاتر واسه بهبود طوفان فکری

اگه به اندازه کافی به ایده های خوب و باکیفیت نمی رسید، روشای زیر رو امتحان کنین تا تعداد ایده های تولیدی تون رو افزایش بدین:

  • تکنیک نردبان: در این روش افراد یکی یکی به تیم اضافه می شن و اینطوری مشارکت اعضای ساکت بالاتر میره.
  • ذهن نویسی: یک تکنیک نوشتاری که واسه تشویق همه افراد به تولید و پرورش ایده ها به درد می خوره.
  • طوفان فکری آنلاین: یه جور روش الکترونیک واسه طوفان فکری که در اون از متنی ذخیره شده بر یک سرور مرکزی یا فضای ابری(Cloud) استفاده می شه.
  • روش یادداشت نویسی کرافورد: با این تکنیک می تونین ایده های همه اعضا رو بگیرین و میزان محبوبیت هر ایده رو هم .

این تکنیکا هم مختص موقعیتای به ویژه هستن:

  • طوفان فکری برعکس: از این روش واسه بهبود محصول یا خدمات استفاده می شه.
  • ستاره افشانی: کمک می کنه تا واسه امتحان یک طرح پیشنهادی، سؤالای لازم رو درآورده کنین.
  • روش چارِت: این روش واسه طوفان فکری گروه های بزرگ مناسبه (معمولا هرچه اعضای گروه از ده – دوازده نفر بیش تر می شه، طوفان فکری به شکل عادی هم بی فایده تر و بی نتیجه تر می شه)
  • طوفان فکری چرخشی: واسه اینکه ایده های افراد تحت اثر نظرات دیگر اعضا نباشه، میشه از این روش استفاده کرد.
  • طوفان نقشا: در این روش، اعضای تیم تشویق می شن که نقش افراد دیگر رو بازی کنن. اینطوری کم تر جلوگیری می کنن و کم تر جلوی ایده های خودشون رو می گیرن.

دیدگاهتان را بنویسید