عرضه و خواسته چیه و چه رابطه ای با هم داره؟ 

 

عرضه و خواسته شاید یکی از اساسی ترین مفاهیم اقتصاد و بخش مهم اقتصاد بازار حساب می شه. خواسته به مقدار محصول یا خدمتی گفته می شه که واسه خریداران مطلوب باشه. مقدار خواسته، مقداری از محصول یا خدمته که مردم مایل به خریدن اون با قیمتی مشخص هستن؛ رابطه بین قیمت و مقدار خواسته به رابطه خواسته معروفه. عرضه نشون دهنده ی مقدار آورده ی بازاره. مقدار عرضه به مقدار محصول یا خدمتی گفته می شه که تولیدکننده مایل به تأمین اون با قیمت نشونه. رابطه بین قیمت و مقدار محصول یا خدمت عرضه شده به بازار رو رابطه عرضه میگن؛ پس، قیمت بازتابی از عرضه و تقاضاست.

رابطه بین عرضه و خواسته ریشه در نیروهای پشت پرده ی تخصیص منابع داره. در تئوریای اقتصاد بازار، تئوری عرضه و خواسته بر تخصیص منابع به کاراترین شکل ممکن تأکید داره. اما چیجوری؟ واسه جواب به این سؤال نگاهی به قانون عرضه و خواسته میندازیم.

قانون خواسته

قانون خواسته میگه در صورت برابر بودن بقیه عوامل، هر چه قیمت یک کالا بالاتر باشه، افراد کمتری خواسته کننده اون کالا هستن. مقداری از کالا که خریداران با قیمتی بالاتر می خرن کمتره، چون با بالا رفتن قیمت یک کالا، هزینه فرصت خرید اون کالا هم بالا میره. پس، مردم به طور طبیعی از خرید محصول صرف نظر می کنن. نمودار زیر نشون می ده که شیب منحنی به طرف پایین حرکت می کنه.

هر نقطه روی منحنیِ خواسته نشون دهنده ی رابطه مستقیمِ مقدار خواسته (Q) و قیمت (P) است؛ پس در نقطه A، مقدار خواسته Q1 و قیمت اون P1 هستش و به همین ترتیب واسه بقیه نقاط روی منحنی. منحنی رابطه خواسته رابطه برعکس بین قیمت و مقدار خواسته رو نشون می ده. هر چه قیمت یک کالا بالاتر باشه، مقدار خواسته اون پایین میاد (نقطه A) و هرچه قیمت پایین تر باشه، مقدار خواسته کالا بیشتر می شه (نقطه C).

قانون عرضه

مثل قانون خواسته، قانون عرضه نشون دهنده ی مقادیریه که با قیمتی مشخص به فروش می رسه، اما بر خلاف قانون خواسته، رابطه عرضه یک شیب رو به بالا رو به نمایش می ذاره، یعنی هر چه قیمت بالاتر برود، مقدار عرضه بیشتر می شه. تولیدکنندگان در قیمتای بالاتر عرضه رو بیشتر می کنن، چون فروش تعداد زیاد محصول در قیمتی بالاتر درآمد اونا رو بیشتر می کنه.

هر نقطه روی منحنی مشخص کننده ی رابطه بین مقدار عرضه (Q) و قیمت (P) است. در نقطه B، مقدار عرضه Q2 و قیمت P2ه و به همین ترتیب واسه بقیه نقاط روی منحنی.

زمان و عرضه

بر خلاف رابطه خواسته، رابطه عرضه عنصری از زمان به حساب میاد. زمان در عرضه مهمه، چون تأمین کنندگان باید به سرعت به تغییر در عرضه یا قیمت واکنش نشون بدن اما نه همیشه؛ پس فهم این موضوع مهمه که یک تغییر قیمتی پس ی تغییر در خواسته، موقتیه یا دائم.

فرض کنیم به دلیل شدت باران در فصل بهار، بازار شاهد افزایش خواسته و قیمت واسه محصول چتره. تأمین کنندگان ممکنه خیلی ساده با شدت دادن به سرعت و زمان استفاده از لوازم خود، پاسخگوی خواسته باشن، اما اگه این بارانای همیشگی پس ی تغییرات آب و هوا باشه، مردم واسه کل سال به چتر نیاز دارن، پس انتظار میره تغییر در خواسته و قیمت دراز مدت باشه؛ پس تأمین کنندگان، لوازم و زیرساختای تولیدی خود رو به خاطر برآوردن این خواسته دراز مدت تغییر میدن.

مطلب مشابه :  طرز تهیه یک سرم تقویت مژه واسه داشتن مژه های پرپشت 

رابطه عرضه و خواسته

حال که با قوانین عرضه و خواسته آشنا شدیم، با یک مثال اثر عرضه و خواسته رو بر قیمت مورد بررسی قرار میدیم.

فرض کنین که یک آلبوم موسیقی با قیمت ۲۰ هزار تومن عرضه شده. از اونجا که در بررسیای قبلیِ شرکتِ تهیه کننده ی آلبوم مشخص شده بود که مشتریان آلبوم رو با قیمتی بالاتر از ۲۰ هزار تومن خرید نمی کنن، تنها ۱۰ سی دی آلبوم عرضه شد، چون که هزینه فرصت اون واسه تهیه کننده در تولید بیشتر بسیار بالاست. با این حال، اگه این ۱۰ سی دی آلبوم مورد خواسته ۲۰ نفر باشه، قیمت بعدا بالا خواهد رفت، چون طبق رابطه خواسته، با افزایش خواسته، قیمت هم بالا میره. به دنبال اون، با توجه به رابطه عرضه زیاد شدن قیمت باعث میشه تا سی دی بیشتر عرضه شه، چون که هر چه قیمت بالاتر باشه، مقدار عرضه بیشتر میشه.

در مقابل، اگه ۳۰ سی دی تولید شه و خواسته هنوز همون ۲۰ باشه، قیمت بالا نخواد رفت، چون عرضه بیشتر از تقاضاست. واقعا، بعد از اینکه نیاز ۲۰ مصرف کننده با خرید سی دیا رفع شه، پس ممکنه تهیه کنندگان واسه فروش اونا اقدام به پایین آوردن قیمت کنن. قیمت پایین تر باعث می شه افرادی که به نظر اونا هزینه فرصت خرید سی دی با قیمت ۲۰ هزار تومن بسیار بالا بوده، نظرشون به خرید سی دیا جلب شه.

تعادل

وقتی عرضه و خواسته برابر باشن (یعنی زمانی که پیرو عرضه و پیرو خواسته همدیگه رو قطع می کنن) به نقطه برخورد دو منحنی در اقتصاد تعادل میگن. در این نقطه، تخصیص جنسا در کارامدترین حالت خود قرار داره، چون مقدار جنسای عرضه شده دقیقا برابر با مقدار کالای مورد تقاضاست؛ پس، همه در این شرایط اقتصادی خشنود هستن. در یک قیمت مشخص، عرضه کنندگان همه جنسای تولیدشده رو به فروش می رسانند و مصرف کنندگان همه کالای مورد خواسته خود رو به دست میارن.

همونجوریکه در نمودار می ببینن، تعادل در نقطه تقاطع منحنیای عرضه و خواسته رخ می ده که نشون می ده در این نقطه هیچ نوع کمبودی در تخصیص وجود نداره. در نقطه تعادل، قیمت جنسا P* و مقدار اون Q* هستش. این اعداد به قیمت و مقدار تعادلی معروف هستن. این تعادل تنها در تئوری قابل حصوله؛ پس در دنیای واقعی قیمتای جنسا و خدمات بسته به نوسانات عرضه و خواسته همیشه در حال تغییر هستن.

نبود تعادل

نبود تعادل زمانی اتفاق میفته که قیمت یا مقدار برابر با P* یا Q* نباشه.

۱. مازاد عرضه

اگه قیمتی بالاتر از قیمت تعادلی تعیین شه، مازاد عرضه در اقتصاد رخ می ده و بازار با ناکارامدی تخصیصی روبرو میشه.

در قیمت P1، مقدار کالاهایی که تولیدکنندگان در صدد عرضه اون هستن با Q2 نشون داده شده. در قیمت P1، مقداری که مصرف کنندگان می خوان مصرف کنن Q1ه، مقداری که بسیار کمتر از Q2ه. از اونجا که Q2 بیشتر از Q1ه، مقدار خیلی زیادی تولید و مقدار بسیار کمی مصرف می شه. عرضه کنندگان در سعی هستن تا محصول بیشتری تولید کنن با این هدف که با فروش اجناس سود بیشتری کسب کنه، اما در نظر مصرف کنندگان، محصول جذابیت کمتری داره و پس کمتر می خرن، چون قیمت اون بسیار بالاست.

مطلب مشابه :  عشق واقعی چه ویژگی هایی داره؟ 

۲. مازاد خواسته

مازاد خواسته زمانی به وجود میاد که قیمتی کمتر از قیمت تعادلی تعیین شه. از اونجا که قیمت بسیار پایینه، مصرف کنندگان خیلی زیادی خواهان اون محصول هستن، در حالی که تولیدکنندگان به اندازه کافی تولید نکرده ان.

در این وضعیت، در قیمت P1، مقدار جنسای مورد خواسته به وسیله مصرف کنندگان در این قیمت Q2ه. در مقابل، مقدار کالایی که تولیدکنندگان با این قیمت مایل به تولید هستن Q1ه؛ پس، بازار واسه برآوردن خواسته مصرف کنندگان با کمبود کالا روبرو میشه. بازم که مصرف کنندگان باید با بقیه واسه خرید اجناس با قیمتی مناسب رقابت کنن، این خواسته قیمت رو بالا می کشه و باعث می شه عرضه کنندگان بخوان محصول بیشتری عرضه و قیمت رو به نقطه تعادل نزدیک تر کنن.

انتقال و حرکت

در اقتصاد، حرکت و انتقال در مورد منحنیای عرضه و خواسته نشون گر پدیده های بازاری بسیار متفاوتی هستن:

۱. حرکت

حرکت به معنای تغییر در طول منحنیه. در منحنی خواسته، حرکت نشون دهنده ی تغییر در قیمت و تعداد مورد خواسته از یک نقطه به نقطه دیگر منحنیه. این حرکت دلالت بر این داره که رابطه خواسته پایدار خواهد موند؛ پس، حرکت در طول منحنیِ خواسته زمانی اتفاق خواهد افتاد که قیمت کالا تغییر کنه و مقدار خواسته هم طبق رابطه خواسته اصلی دچار تغییر شه. یعنی، حرکت زمانی رخ می ده که تغییر در مقدار خواسته تنها به دلیل تغییر در قیمت اتفاق بیفته و برعکس.

مثل حرکت در طول منحنی خواسته، حرکت در طول منحنی عرضه به این معناست که رابطه عرضه پایدار می مونه؛ پس، حرکت در طول منحنی عرضه زمانی اتفاق میفته که قیمت کالا و مقدار عرضه هم طبق رابطه اصلی عرضه تغییر کنه. یعنی، حرکت زمانی اتفاق میفته که تغییر در مقدار عرضه تنها به دلیل تغییر در قیمت رخ بده و برعکس.

۲. انتقال

انتقال در منحنی عرضه یا خواسته زمانی رخ می ده که مقدار خواسته یا عرضه یک کالا تغییر کنه، هر چند قیمت دستخوش تغییر نشه. مثلا، اگه قیمت یک بطری آب معدنی ۵۰۰ تومن باشه و مقدار خواسته اون از Q1 به Q2 تغییر کنه، اون وقت در خواسته آب معدنی انتقال رخ می ده. انتقال در منحنی عرضه اشاره داره که رابطه اصلی خواسته تغییر کرده، یعنی مقدار خواسته تحت اثر دلیلی غیر از قیمته. مثلا مطرح شده، انتقال در رابطه خواسته در صورتی رخ می ده که آب معدنی تنها نوشیدنی موجود واسه مصرف باشه.

در مقابل، اگه قیمت یک بطری آب معدنی ۵۰۰ تومن باشه و مقدار عرضه اون از مقدار Q1 به مقدار Q2 کم بشه، اون وقت یک انتقال در عرضه آب معدنی رخ میده. مثل انتقال در منحنی خواسته، انتقال در منحنی عرضه به این نکته اشاره داره که منحنی اصلی عرضه تغییر کرده، یعنی مقدار عرضه تحت اثر دلیلی غیر از قیمت قرار داره. انتقال در منحنی عرضه در صورتی رخ میده که مثلا بلایای طبیعی باعث کمبود آب معدنی شه؛ پس تولیدکنندگان آب معدنی مجبور می شن تا آب معدنی کمتری با همون قیمت عرضه کنه.

منبع : investopedia.com

دیدگاهتان را بنویسید