علائم استرس در کودکان؛ عوامل ایجاد و راههای علاج اون 

 

بیشترِ ما دوست داریم به زمانِ خوشِ کودکی برگردیم، همون زمانِ بی نگرانی، خوشحال و پر از بازیای کودکانه. اما انگار از یاد بردیم که اون زمان قشنگ و خوش هم بعضی وقتا با استرس همراه بود. واقعیت اینه که کودکان هم استرس رو تجربه می کنن. عوامل استرس در کودکان متفاوته؛ تغییر یا نیاز به یکی بودن با محیط، شروع فعالیتی جدید، تغییرات و وقایعی مثل مرگ یا مریضی در خونواده و … ممکنه کودکان رو دچار استرس کنه و اونا رو تحت فشار بذاره. همراه ما باشین، در این مقاله می خواهیم علائم استرس در کودکان و راههای درمون اونو بررسی کنیم.

کودکی-نام-تصویر
خونواده

 

بعضی وقتا کودکان درمورد استرس و مشکلات خود مستقیما صحبت نمی کنن، در این شرایط والدین وظیفه دارن سر صحبت رو باز کنن و دریابند که چی کودک رو آزار می ده. برخلاف سکوت، کودکان میل دارن که والدین به اونا کمک و مشکل شون رو حل کنن. واسه رفع استرس کودک تون، اول باید بفهمین که این استرس نتیجه کدوم تغییرات منفی و بدِ زندگی اوست. در مواردی استرس در کودکان می تونه خوب و مثبت باشه، اما استرس شدید بر روش تفکر، فعالیت و احساسات کودک اثرات مخربی می ذاره.

عوامل ایجاد استرس در کودکان چیه؟

کودکان در بین رشد و بلوغ یاد می گیرن که با استرس روبرو شن و بهش واکنش نشون بدن. خیلی از عواملی که موجب استرس می شن، واسه بزرگسالان قابل مدیریت هستن، اما واسه کودکان بسیار پیچیده و آزاردهنده ان، درنتیجه حتی تغییرات کوچیک هم می تونن بر احساس آرامش و امنیتِ کودکان خدشه وارد کنن.

موارد زیر از عادی ترین عوامل ایجاد استرس در کودکان هستن:

  • نگرانی درمورد تکالیف یا نمرات مدرسه؛
  • درد، جراحت، مریضی و …؛
  • حجم فعالیتا و مسئولیتا در مدرسه، باشگاه و چیزای دیگه ای به جز اینا؛
  • مشکل با دوستان، آزار دیدن و زورگوییِ بقیه بچه ها یا فشارهایی که از طرف گروه به کودک وارد می شه؛
  • تغییر مدرسه، نقل جای یا مسائل و مشکلات خانوادگی، بی خانمانی و چیزای دیگه ای به جز اینا؛
  • داشتن افکار منفی نسبت به خود؛
  • تغییرات جسمی و فیزیکی (مثلا در دوره بلوغ) در دختران و پسران؛
  • مشکلات خانوادگی مثل طلاق یا جدایی؛
  • وجود مشکلات و مسائل مالی در خونواده؛
  • زندگی در منطقه یا خونه ای ناامن.

علائم استرس در کودکان

شاید کودکان از استرسی که بر اونا وارد می شه باخبر نباشن. والدین می تونن با مشاهده ی علائم و نشونه های فیزیکی و احساسی یا زیاد حالات نامناسب کودک، از وجود استرس در کودکان خود باخبر شن.

نشونه های فیزیکی استرس در کودکان

  • کاهش اشتها یا تغییرات دیگر در عادات غذایی کودک؛
  • سردرد؛
  • دل درد یا دردهای شکمی بی دلیل؛
  • نشونه های فیزیکی خاص بدون وجود مریضی یا مشکلی مشخص؛
  • کابوسای شبونه؛
  • مشکل در خواب کودک.

نشونه های رفتاری یا احساسی استرس در کودکان

  • نگرانی و اضطراب؛
  • بروز یا زیاد ترس (ترس از تاریکی، تنهایی یا ناشناسا)؛
  • ناتوانی در استراحت کردن؛
  • وابستگی شدید به والدین؛
  • عصبانیت، گریه و ناله؛
  • ناتوانی در کنترل احساسات؛
  • رفتار توأم با خشونت و لجبازی؛
  • بروز رفتارهای بچگانه که مناسب سن کودک نیس؛
  • نبود علاقه به مشارکت در فعالیتای مدرسه یا وظایف خانوادگی.

رفتار والدین در روبرو شدن با استرس در کودکان باید چیجوری باشه؟

والدین می تونن واسه درمون استرس در کودکان از پیشنهادای زیر کمک بگیرن:

۱. درمورد استرس با کودک حرف بزنین

وقتی احساس می کنین کودک تون با مشکلی رو به روست، با اون حرف بزنین. سعی کنین احساس بد اونو به زبون بیارین و درمورد اون صحبت کنین. مثلا بگید: «به نظر میاد هنوز از اتفاقی که توی زمینِ بازی افتاده ناراحتی عزیزم.» نباید کودک رو متهم کنین. اصلا نگید: «هنوز ناراحتی؟ حالا مگه چی شده!» کودک رو مقصر ندانید. با اون همدردی کنین و نشون بدین که به کودک خود توجه می کنین و می خواید درمورد مشکلش بیشتر بدونین.

مطلب مشابه :  عقد صلح چه نوع عقدیه؟ 

۲. به حرفای کودک تون گوش بدین

از کودک خود بپرسید که مشکلش چیه؟ به دقت به صحبت هاش گوش بدین و علاقه، حوصله و توجه به خرج بدین. از قضاوت کردن، مقصر دانستن و نصیحت کردن کودک تون دوری کنین. تنها کاری که باید بکنین اینه که به حرفا و احساسات کودک تون گوش بدین. سعی کنین با پرسیدن سؤالات مختلف، تموم قضیه رو بفهمین. مثلا در بین صحبت هاش از اون بپرسید: «، بعدش چی شد؟» و سؤالاتی مثل این. واسه حل مشکلات بچتون وقت بذارین.

۳. احساسات خود رو درمورد استرس کودک تون بروز بدین

نسبت به مشکلی که کودک تون تجربه می کنه، واکنش نشون بدین، مثلا می تونین بگید: «می دونم که چقدر برات سخت و ناراحت کننده بوده عزیزم» یا بهش بگید حق داره از اینکه دوستانش اونو به بازی راه نداده ان، ناراحت باشه و این حرکت اونا بی انصافی بوده. این جملات نشون می ده که احساس کودک رو می فهمید و بهش توجه دارین. بیان احساسات باعث می شه که کودک حمایت شما رو درک کنه. این نکته خصوصا زمانی که کودکان دچار استرس هستن، بسیار مهمه.

۴. احساس کودک رو با کلمات بگید

خیلی از کودکان خردسال، نمی تونن احساسات شون رو با کلمات بگن. اگه کودک شما عصبانی یا ناامید و ناراحته، از این واژه ها در وصف حال اون استفاده کنین تا اونم این واژگان رو یاد بگیره. بیان احساسات به شکل کلمات، موجب می شه کودک حالات احساسی خود رو بشناسه و اونا رو درک کنه. کودکانی که می تونن احساسات خود رو به شکل کلمات بگن، دیرتر عصبانی می شن و واسه بیان عصبانیت و ناراحتی خود از واژه ها کمک می گیرن.

۵. به بچتون کمک کنین تا به کاراش فکر کنه

اگه مشکل خاصی باعث استرس کودک تون می شه، باید درمورد اون با کودک صحبت کنین و با هم به دنبال راه چاره ای واسه حل مشکل باشین. کودک رو به ارائه راه حلی واسه حل مشکل تشویق کنین. اگه لازم شد، می تونین از روش طوفان فکری استفاده کنین اما همه کارا رو خودتون انجام ندین.

مشارکت فعال کودک باعث ایجاد اعتماد به نفس در اون می شه. از راه حلای خوب اون حمایت کنین و اگه لازم شد نکاتی رو به اونا اضافه کنین. از اون بپرسید: «نظرت درباره این راه حل چیه؟ موافقی؟»

۶. مشکل رو بزرگ نکنین

بعضی وقتا، فقط صحبت کردن و گوش دادن به مشکلات، به رفع ترس و اضطراب کودک کمک می کنه. در این مواقع «حرف زدن» تنها چیزیه که واسه حل مشکل لازمه. بعد از اون سعی کنین احساس بهتری داشته باشین و مشکل رو بیشتر از حد بزرگ نکنین.

۷. عامل استرس رو محدود کنین

اگه موقعیتای ویژه ای باعث ایجاد استرس شدن، در صورت امکان سعی کنین اون موقعیتا رو محدود کنین. مثلا اگه کلاسای فوق برنامه یا فعالیتای بعد از مدرسه ی کودک تون زیاده و فشار اونا باعث استرس در اون می شه، می تونین این فعالیتا رو محدود کنین تا بچتون زمان و انرژی بیشتری در اختیار داشته باشه.

۸. حمایت کننده و همراه کودک تون باشین

بعضی وقتا کودکان دوست ندارن درمورد مسائل و مشکلات شون صحبت کنن، در این جور مواقع طوری رفتار کنین که اون مطمئن باشه هر زمان که میلِ به حرف زدن پیدا کنه، شما از اون حمایت می کنین. زمانی که کودکان مایل به صحبت کردن نیستن، به حمایت نیاز دارن و توقع دارن که والدین شون اونا رو تنها نگذارند. پس اگه می ببینن که کودک تون استرس داره، سرحال نیس یا روز بدی داشته و درمورد اون حرف نمی زنه، برنامه ای ترتیب بدین و در کنارش باشین. با هم قدم بزنین، فیلم ببینین، کیک و شیرینی بپزید یا بازیای خوشحال و ساده بکنین. حضور شما اثر فوق العاده ای روی اون داره و باور کنین احساس خوشایندی رو در هردوی شما به وجود میاره.

مطلب مشابه :  عبارات تأکیدی شاعرانه چیه و چه تاثیری بر کیفیت زندگی ما داره؟ "

۹. صبور باشین

دیدن ناراحتی و استرسِ کودک، همیشه واسه پدرها و مادرها ناخوشاینده، اما واسه حل مشکل باید مقاومت و سعی کنین. سعی کنین مهارت حل مسئله رو در کودک خود تقویت و اونو طوری تربیت کنین که بتونه در فراز و نشیبای زندگی، واکنشای درستی داشته باشه. هر وقت لازم بود کودک رو آروم کنین و اونو به سعی واسه رفع مشکل تشویق کنین. به جای اینکه خودتون بارِ تموم مشکلات و مسائل کودک رو به دوش بکشین، آهسته و پیوسته اونو در راه رشد و حل مسئله قرار بدین.

والدین نمی تونن تموم مشکلاتی رو که فرزندشان با اونا روبرو می شه رفع کنن، اما با تربیت و آموزش درست و اجرا تکنیکای حل مسئله، می تونن مدیریت استرس رو به کودکان خود بیاموزند. در ادمه نکات و پیشنهادهای کاربردی دیگری درمورد استرس کودکان ارائه شده:

  • در خونه فضایی آروم، امن و قابل اعتماد بسازین؛
  • روال و رفتارهای روزمره در خونه می تونن آرامش بخش باشن، مثلا وقتی همه اعضای خونواده با هم فیلم تماشا می کنن یا شام می خورن، استرس در کودکان کاهش پیدا میکنه؛
  • کودکان از رفتارهای شما الگو می گیرن، پس سعی کنین استرس خودتون رو درست مدیریت کنین و الگوی خوبی باشین.
  • درمورد برنامه های تلویزیونی، انتخابا و بازیای کودک تون وسواس به خرج بدین و حواس تون باشه که اون چه می بینه، چه می خوانَد و چه می کنه. اخبار یا برنامه های خشن و بعضی از بازیا باعث ایجاد استرس در کودکان می شن؛
  • در مورد تغییرات احتمالی در خونواده با کودک خود صحبت کنین، مثلا اونو از نقل جای، تغییر شغل تون و … باخبر کنین؛
  • مهارت گوش دادن رو یاد بگیرین. بدون سرزنش و نقد به حرف کودک گوش بدین و سعی نکنین خیلی سریع اقدامی واسه حل مشکل از خود نشون بدین. عوضش به کودک کمک کنین تا دریابد چی اونو ناراحت کرده و راه حل چیه؛
  • به کودک خود کمک کنین تا به ارزش هاش واقف بشه. تنبیه کودکان اثرات نامطلوبی به دنبال داره، به جای اون به تشویق کودکان خود بدین و به اونا محبت کنین. کودک رو به انجام فعالیتایی که می تونه در اونا موفق شه، تشویق کنین؛
  • فرصت ِ انتخاب کردن، مدیریت و کنترل بعضی از امور زندگی رو واسه کودک تون جفت و جور کنین. کودک شما هرچه بیشتر احساس کنترل بر شرایط رو داشته باشه، در روبرو شدن با مشکلات و استرسا بهتر عمل می کنن؛
  • کودک رو به انجام ورزش و فعالیتای بدنی تشویق کنین؛
  • سعی کنین استرس و مشکلات حل نشده ی کودک رو تشخیص بدین؛
  • اگه علائم استرس در کودکان از بین نرود یا کاهش پیدا نکنه، باید با مشاور و متخصص صحبت کنین.

زمان مراجعه به دکتر

  • اگه همیشه به حجم ناراحتی، افسردگی و گوشه گیری کودک تون اضافه می شه؛
  • اگه کودک شما در ایجاد رابطه با خونواده و دوستانش مشکل داره؛
  • اگه کودک شما قادر به کنترل رفتار و خشم خود نیس؛

از یک مشاور یا متخصص کمک بگیرین.

منبع : medlineplus.gov kidshealth.org

دیدگاهتان را بنویسید