چک  ممکن است در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد.ممکن است به صرف امضا در ظهر چک به دیگری منتقل شود.

1.تعاریف

1/1. در وجه حامل: چک وقتی (در وجه حامل) است که درقسمت گیرنده وجه چک اصطلاح(حامل)نوشته شده باشد حامل، یعنی هر کسی که چک را به بانک محال علیه ارائه دهد و وجه آن را مطالبه کند. صدور چک در وجه حامل جایز است.(اسکینی،ص208)

2/1. در وجه مشخص معین: چک وقتی(در وجه شخص معین)است که در قسمت گیرنده وجه ،نام شخص معینی نوشته شده باشد. مقصود شخصی که چک را در وجه شخص معین صادر می کند اینست که شخص تعیین شده (دارنده چک) آن را با ظهرنویسی به دیگری واگذار نکند بلکه خودش برای وصول ان اقدام کند.ممکن است صادرکننده چک آن را در وجه خود صادر کند.

3/1. وقتی در قسمت گیرنده وجه چک اصطلاح(به حواله کرد آقای…) قید می شود چک به حواله کرد بوده و شخصی که در متن چک تعیین شده می تواند شخصا وجه آن را وصول کند و یا چک را از طریق ظهرنویسی به دیگر حواله(انتقال) دهد.

4/1. در وجه حامل یا به حواله کرد: ممکن است چک در وجه یا به حواله کرد شخص معینی(مذکور در روی سند)باشد در این صورت دارنده می تواند چک را به دیگری منتقل کند یا خودش اقدام به وصول آن کند.

 

2.ظهرنویسی برای انتقال

1/2.  برای ملاحظه شرایط ظهرنویسی برای انتقال ر. ک. مواد245و246و247ق.ت.

2/2. انتقال چک دارای قید (حواله کرد): اگرچک به صورت به (حواله کرد)باشد همانگونه که قسمت اخیر ماده312ق.ت.تصریح کرده است انتقال مالکیت آن با ظهرنویسی(امضای پشت چک)انجام میگیرد.

3/2. انتقال چک(در وجه حامل): اگرچه در وجه حامل باشد برای انتقال آن نیازی به ظهرنویسی نیست و انتقال آن به قبض و اقباض صورت می گیرد.( اسکینی،ص239.  اخلاقی،ص245)

4/2. تشخیص ضامن و ظهرنویس در موارد تردید: سوال: اگر دارنده چک در وجه حامل هنگام انتقال ظهر آن را امضا کند آیا این ظهر نویسی از باب انتقال خواهد بود یا عنوان ضمانت؟ برخی از حقوقدانان معتقدند در این حالت(امضای او به منزله ضمانت از صادر کننده چک خواهد بود.)(اخلاقی،ص245) به نظر میرسد این ظهر نویسی در واقع از باب انتقال است.

قصد ظهرنویس هم انتقال چک است نه ضمانت از صادرکننده و دلیلی برای عدم توجه به این مقصد وجود ندارد. البته ظهرنویس باید در محکمه مالکیت سابق خود بر چک را اثبات کند در غیر این صورت ظهرنویسی از طرف شخص ثالث(غیردارنده)محسوب شده که عنوانی غیر از ضمانت نمی تواند داشته باشد.

5/2. مسئولیت انتقال دهنده در صورت عدم امضای ظهر چک: در اسناد تجاری تنها امضاکنندگان روی یا ظهر سند مسئولیت دارند(ماده304 ق.ت.ناظر به ماده249ق.ت.) از این رو اگر چه انتقال چک در وجه حامل با قبض و اقباض صورت میگیرد لکن برای انتقال دهنده در مقابل دارنده فعلی دارای مسئولیت باشد باید ظهر چک را امضا کند در غیر این صورت مسئولیت متوجه او نیست.

6/2. قابلیت انتقال چک در وجه شخص معین:

الف-نظر دکترین:برخی از حقوقدانان معتقدند که اگر چک در وجه شخص معینی و نه به حواله کرد او صادر شده باشد ان شخص حق انتقال چک را به غیر ندارد. انتقال اینگونه چک ها تابع مقررات قانون مدنی(انتقال  طلب)و فاقد مزایای ظهرنویسی اسناد تجاری است.( ستوده تهرانی،ص105. اسکینی،ص239. کاظم شیوا رضوی،مطالعه تطبیقی گردش چک،ص143) اما همچنان که برخی از حقوقدانان متذکر شده اند.( اخلاقی،ص246) مستفاد از اطلاق قسمت اخیر ماده312 قانون تجارت اینست که چک در هر حال با ظهرنویسی قابل انتقال است. رویه قضایی در این باره متشتت است ولی رویه غالب و عرف بانکداری نقل و انتقال چنین چکی را از طریق ظهرنویسی پذیرفته  و آثار ظهرنویسی اسناد تجاری را بر آن مترتب می کنند.

ب-رویه قضایی

1.نظریه قضات دادگاه های حقوقی2 تهران: قضات دادگاه های حقوقی2تهران درباره مساله مزبور به شرح ذیل اظهار نظر کرده اند:

نظراکثریت: نظریه ماده312 قانون تجارت که مفید مجاز انتقال هرنوع چک به صرف امضا است قلم خوردگی عبارت(حواله کرد) در متن چک مانع واگذاری ان از طریق ظهرنویسی نیست و رویه بانک ها مسقط حق قانونی دارنده چک نمیشود.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

آثار حقوقی امضا، مهر و اثرانگشت در حقوق مدنی و تجارت

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *