دانلود پایان نامه درمورد مسجد شیخ لطف الله و شاه عباس اول

دانلود پایان نامه
در این چهار سوره خداوند به پیدایش شب و روز و نور و روشنایی و در پس آن تاریکی و ظلمت اشاره دارد و این‌ها را دلایل روشنی برای کافران معرفی می‌کنند. شاید هدایت شوند.
4-13کتیبه شمال شرقی (سوره شمس)
منبع: آرشیو نگارنده
در زیر کتیبه دوم کمربندی داخل گنبد در هر گوشه در دو لوزی مانند به خط بنائی با کاشی مشکی بر زمینه سفید سوره های شریفه قدر ، همزه ، کافرون ، انشراح ، فیل ، ماعون ، تین و فاتحه نوشته شده است.
صفحات کاشیکاری که در هر یک از آنها به خط بنائی یکی از سوره های مذکور نوشته شده است از قسمتهای بسیار جالب و پر حالت تزئینات داخل گنبد مسجد شیخ لطف الله است. قرار‌گیری این سوره‌ها به حول یک محور و در یک کمربندی، رقصی سماع‌گونه را می‌آفریند که هر جزء در کنار باقی اجزاء وجود می‌یابد و بدون دیگری نقص عظیمی را در مجموع ترکیبات به وجود می‌آورد. معانی تمامی سوره‌ها به یگانگی خداوند شهادت می‌دهند. ومفهوم تمامی این سوره‌ها عبارت لا اله الا الله است. حال درمی‌یابیم خود کلمه لا اله الا الله حول یک محور دایره شکل در چرخش است. این کتیبه هماهنگ با معنی نهفته دایره است. دایره به عنوان نمادی از آسمان و سبکی و تحرک روح، کامل‌ترین مفهوم را دارد. حال در این مجموعه زیبا چگونه می‌توان ردپای نیرو‌های الهی را پاک نمود.
4-14کتیبه‌های بنایی در زیر پنجره‌های مشبک
منبع: آرشیو نگارنده
کتیبه های دو ضلع شرقی و غربی داخل گنبد مسجد به خط ثلث با کاشی سفید معرق بر زمینه لاجوردی شامل اشعاری است به زبان عربی مشتمل بر اسامی چهارده معصوم علیه السلام و عباراتی که قسمت آخر آنها جمله «کتبها باقر بنا»ختم می شود. ظاهراً سراینده این اشعار شیخ بهائی عالم معروف دوره شاه عباس اول بوده است که در این اشعار به نام خود هم اشاره نموده است.
کتیبه های دوجانب شمالی و جنوبی داخل مسجد نیز یکسان است. این دوکتیبه که نام شیخ لطف الله و باقر بنا را در بر دارد به خط ثلث با کاشی سفید معرق بر زمینه لاجوردینقش بسته شده است.در این دوکتیبه،که به صورت اشعار موزون است، تمامی معصومین را شفیع قرار داده تا شاید گناهانمان بخشوده شود و زندگی بعد از مرگ را برایمان دلپذیر شود.
در خوشنویسی در مسجد شیخ لطف الله، معنای بی‌نهایت را می‌توان از تکرار آیات الهی مشاهده کرد که چشم بدون آغاز یا پایان آن را نظاره می‌کند. هر نقطه در این مسجد برای کتیبه‌ها می‌تواند آغاز‌گاهی باشد که در واقع هیچ‌گاه پایان نمی‌یابد. به این طریق حسی از بی‌نهایت ایجاد می‌شود که بازتاب مستقیم ساختار قرآن بر سطح هنری و نیز راهی برای بیرون کشیدن حقیقت از این آیه از قرآن است که « به هر سو رو بگردانید، روی خداوند است» (سوره بقره، آیه 115)
از این گذشته، زبان قرآن پراکندگی و عدم انسجام زبان انسان را نسبت به خداوند نشان می‌دهد. در واقع اکثر روایات قرآنی آغاز و پایانی ندارند و یک روایت تعلیمی و توصیفی بلند را تشکیل نمی‌دهند. روایت‌های قرآنی مانند تکه‌های شکسته‌ای است که واقعیت الهی آن‌ها را کنار هم نگه داشته است و پیوسته به حقایق محوری که به غایت انسان مربوط می‌شود، باز می‌گرداند. به نظر می‌رسد که این روایات هیچ آغاز و پایانی ندارندو به ما یادآور می‌شود که خداوند همه جا هست و هیچ جا نیست. به این ترتیب معنای بی‌کرانگی را تداعی کرده و از محدودیت‌های صوری فرا می‌رود.به نظر می رسد دلیل انتخاب سوره‌های مختلف در کتیبه‌های تکه تکه در مسجد شیخ لطف الله برای نمایش چنین حقیقتی است.
« کتیبه‌هاجلوه باطن و روح آدمی است، حرکت قلم از راست به چپ و از پایین به بالا بی تردید با دل‌آگاهی روحانی بشر و باطنی‌ترین تمایلات آدمی پیوند می‌خورد. در واقع سیر نگارش خط اسلامی از راست به چپ، سیر میان دو فرشته گوش و چشم دل تلقی می‌شود. سیری از بیرون به سوی درون و قلب که در سمت چپ سینه جای دارد.خطوط کتیبه‌ها می‌تواند جلوه‌ای از وجود ثابت و وجود متغیر، وحدت و کثرت باشند. خط عمودی پندار وجود ثابت و خط افقی مایه کثرت است و نقطه چونان مبدأیی است برای بیان وحدت حقیقت متکثر خط.حروف کشیده‌ای مانند الف‌ها،به‌گونه‌ای شعله‌آسا به سوی آسمان‌ تمایل دارند و آنچنان پیچیده و در هم‌ تنیده‌اند که تداعی‌کننده هاله‌ای از نور می‌باشند. افزایش فضای سفید بر زمینه تیره نیز گویی غلبه نور بر ظلمت است.» (مددپور،1390،ص178)
4-7 تجزیه و تحلیل تزیینات مسجد شیخ لطف الله بر اساس اعداد و حروف ابجد
با توجه به مطالعات و تحقیقات بسیاری که در مورد مسجد شیخ لطف الله شده است، باز هم اسرار ناشناخته بی‌شماری در مورد این مسجد وجود دارد. یکی از شگفتی‌های این مسجد ارتباط تزیینات آن با حروف ابجد است. برای تفهیم بیشتر، در این‌جا مختصری درباره چیستی حروف ابجد آورده شده است.
4-7-1حروف ابجد
حروف ابجدى همان حروف تهجى (الف، با اند) که مطابق فصول خاص ترکیب یافته‏اند، از این قرار: اَبجَد، هَوَّزَ، حُطّى، کَلَمَن، سَعفَص، قَرَشَت، ثَخَذ، و ضَظِغ.( سجادی، 1373، ص27)
4-7-1-1تاریخچه حروف ابجد
نگارش این کتیبه‌ها که به خط میخی شبیه است به اواسط هزاره دوم پیش از میلاد می‌رسد. الفبای آن بر صامت‌ها استوار است و شامل بیست و دو حرف است که در شش گروه نخست الفبای ابجدی گرد آمده است. این الفبا از طریق زبان‌‌های آرامی به عربی راه یافته است.( موسوی بجنوری،1367 دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج 2، ذیل حرف الف، ابجد)
4-7-1-2حروف ابجد در روایات
در برخی روایات به جایگاه حروف ابجد به عنوان مقدمه اشاره شده است:
1. از امام رضا (ع) روایت شده است: اولین چیزی که خداوند خلق کرد تا نوشتن را برای مخلوق خود بیاموزد حروف معجم بود.( مجلسی، 1404ق، ص31)
2. از رسول خدا در مورد حروف ابجد سؤال شد آن حضرت فرمودند: تفسیر حروف ابجد را یاد بگیرید؛ چرا که همه شگفتی ها در آن است.( همان، ص317)
4-7-1-3 حساب ابجد
در حساب ابجدی برای هریک از حروف ابجد به تریتیب یکی از اعداد اختصاص یافته است؛ حساب ابجدى از این قرار است:
(الف= 1)،(ب= 2)،(ج= 3)،(د= 4)،(ه= 5)،( 6=و)،( 7 =ز)،( 8 =ح)،( 9 =ط)،( 10 =ی)،
(20=ک)،( 30 =ل)،( 40 =م)، ( 50=ن)،( 60 =س)،( 70 =ع)،( 80 =ف)،( 90 =ص)،( 100 =ق)،(200 =ر)،( 300 =ش)،( 400 =ت)،( 500 =ث)،( 600 =خ)،( 700 =ذ)،(800 =ض)،( 900 ظ)، (1000=غ).
4-7-1-4 کاربرد حروف ابجد در علوم غریبه