دانلود پایان نامه درمورد مسجد شیخ لطف الله و معماری ایرانی

دانلود پایان نامه
2-5-3 گنبد
«گنبد یکی از مهم‌ترین عناصر در معماری مساجد است که سابقه آن به قبل از اسلام می‌رسد. پوشش گنبدی در معماری اسلامی ویژگی‌های متعددی دارد و بیش از هر نوع پوششی، کاربرد داشته است. ایجاد گنبد روی فضای مربع و یا چند ضلعی دارای چند مرحله بوده است: نخست اتاق چهارگوش با درها و طاقچه‌ها سپس بخش انتقالی بین اتاق چهارگوش و گنبد و در پایان گنبد اصلی. گنبدهای ایران دارای اشکال مختلفی است که بنا به اقتضای هر منطقه از اشکال مختلف آن بهره می‌جویند.» (کیانی، 1388، ص19)
2-5-4 ایوان
« بدون تردید، زیباترین و عالیترین ایوان‌ها، در مساجد و بناهای اسلامی ایران مشاهده می شود. ایوان‌های مساجد ایران از نظر ارتفاع و تناسبات فنی و عناصر تزئینی در بین سایر بناها و مساجد اسلامی کشورهای جهان نمونه و منحصر به فرد هستند. تنوع و زیبایی بعضی از ایوان ها به قدری زیاد است که نمی توان آنها را با یکدیگر مقایسه کرد. هر ایوانی زیبایی خاص مجموعه خود را دارد. ایوان‌های ایرانی اغلب بلند و متناسب با بنا ساخته شده‌اند. بعلاوه وجود طاق نماهای بسیار جالب و متنوع اطراف ایوان ها، آنها را از خشکی و تجرد خارج کرده و حالت موزونی به آنها داده است.
سقف ایوان ها که از نظر شکل و فرم مانند نیم‌کره یا نیم‌گنبد است با انواع عناصر تزئینی مانند مقرنس، آجرکاری، گچبری، آیینه کاری، نقاشی، به ویژه کاشی کاری، مزین شده است و در هر بنایی به تناسب اهمیت آن، به کمک این تزئینات زیباتر شده اند.» (معماریان، 1384، ص66)
2-5-5 جلوخان
« جلو‌خان پیش فضایی محصور یا نیمه محصور است که اولین مرحله از سلسله مراتب ورود به مسجد محسوب می گردد. جلوخان با ایجاد مکث و اعلام تقدس مکانی، فضایی اطلاع دهنده و دعوت کننده به درون فضای اصلی است.از نظرمکان‌یابی جلوخان به علت دعوت کنندگی بیشتر در گره معابر محله یا بازار قرار می‌گیرد.» (همان،ص17)
2-1 جلوخان مسجد شیخ لطف الله
منبع: آرشیو نگارنده
2-5-6 رواق
«رواق به فضای سرپوشیده ستون‌دار یا متشکل از چشمه طاق‌ها گفته می‌شود. در واقع، رواق فضاهای سر پوشیده ستون دار اطراف صحن و حیاط مسجد هستند که معمولاً در پشت آنها دیوارهای انتهای مسجد قرار دارند. ودر طرفین صحن یا میانسرای مساجد ساخته می‌شود. دهانه این فضا رو به صحن است و در ورودی مسجد را به شبستان یا گنبد‌خانه متصل می‌سازد.»(نصر،1386، ص45)
2-2رواق مساجد اسلامی
منبع: www.irantourism.org
2-5-7 شبستان ستون‌دار
«شبستان ستون‌دار که ارتفاع چندانی ندارند، معمولاً در طرفین گنبد بنا می‌شود. این شبستان‌ها به گونه‌ای ساخته می‌شوند که بتوان با افزودن یا برداشتن دهانه‌هایی از آن‌ها توسعه یابند یا کوچک شوند. به این ترتیب می‌توان چنین منطقه سرپوشیده‌ای را با دیوار تیغه مانند که هیچ عملکرد ساختمانی ندارد، محصور کرد.»(کیانی،1388، ص20)
2-3 شبستان مسجد جامع قم
منبع: www.irantourism.org
2-5-8 مناره
«مناره یا منار به معنای جای نور است و به بنایی بلند و کشیده اطلاق می‌شود که عموماً کنار بناهای مذهبی به خصوص مسجد ساخته می‌شده است.
قبل از اسلام از منار برای راهنمایی استفاده می‌کردند که گاهی نیز معرف وجود آتشکده و آتشگاه‌های بزرگ بود و به آن میل می‌گفتند. در دوره اسلامی احداث مناره گسترش بیشتری یافت. در آغاز مناره‌ها به صورت منفرد در مجاورت مساجد ساخته می‌شدند، ولی از دوره سلجوقیان به بعد به تدریج مناره‌ها به صورت زوجی بر سر در ورودی ویا ایوان اصلی احداث گردید.»(پیرنیا، 1374، ص 63)
2-5-9 محراب
«محراب در لغت به معنی  محل حرب و جنگ است، جنگ بین انسان و هوای نفس. محوری ترین بخش در معماری مسجد، محراب است.محراب در واقع نقطه ارتباط معنوی بین عبد و معبود و نقطه وحدت و ارتباط بین عالم ظاهر با عالم معنا و اتصال این جهان مادی به جهان ماورایی است. در محراب از طریق امام جماعت است که این وحدت شکل می گیرد. عامل وحدت اجتماع نمازگزاران و هماهنگی در حرکات جسمانی و لسانی با محوریت امام جماعت در مکانی مقدس،چون محراب شکل می‌گیرد. محراب نمایانگر قلب مسجد و موقعیت دیوار سمت قبله است که با عواملی چون شکل قوس‌دار، تعبیه چراغی در مرکز آن و قاب‌بندی آن با کتیبه‌های قرآنی تزیین می‌شود.»(بلخاری،1388،ص62)
2-5-10 عنصر نور در مساجد اسلامی
«معماری اسلامی، اهمیت خاصی برای نور قائل است. در واقع نور برجسته‌ترین ویژگی معماری ایرانی است، نه فقط به عنوان عنصری مادی، بل به مثابه تمثیلی از وجود و خرد الهی. نور جوهری معنوی است که در غلظت و تیرگی ماده نفوذ می‌کند و به آن کرامت و شایستگی می‌بخشد تا نفس بشری در آن آشیان کند، نفسی که خود ریشه در عالم نور دارد.»(بورکهارت، 1370،ص66)
2-5-11 خلاء
اهمیت معنوی خلاء یکی از پیامدهای رابطه عمیق و دقیق معنویت و مبانی متافیزیکی اسلام و هنر اسلامی است در همه وجوهش. خلاء از ثمرات مبانی متافیزیکی توحید است. کاربرد خلاء یکی از نتایج بسیار مهم و بلافصل اصل متافیزیکی توحید است برای هنر (اگرچه این تنها ثمره اصل توحید نیست)؛ چراکه تقریباً هر صورتی از هنر اسلامی به نحوی از انحاء با این اصل یا پیامدهای این اصل در جهان کثرات پیوند دارد. ( نصر، 1390، ص123)
2-6 عناصر تزیینی در مساجد اسلامی