دانلود پایان نامه درمورد مسجد شیخ لطف الله و رضا عباسی

دانلود پایان نامه

منبع: آرشیو نگارنده
3-2-2 راهرو
از درب ورودی که وارد مسجد می‌شویم با راهرویی تاریک مواجه می‌شویم. این یکی از ویژگی‌های معماری مسجد شیخ لطف‌الله است، یعنی با گذشتن از این راهرو، چرخش 45 درجه ای را از محور شمال به جنوب نسبت به محور قبله طی می‌کنیم. این گردش چنان ماهرانه صورت گرفته که به هیچ روی توجه بیننده را جلب نمی‌کند.«چون مسجد در ضلع شرقى میدان واقع است و خواه ناخواه در ورودى مسجد به سمت شرق میدان خواهد بود، اگر بنا بود مسجد را نیز به همین جهت مى ‏ساختند، کار جهت یابى از لحاظ قبله مختل مى‏ شد. در این‌جا با ایجاد یک راهرو که از ابتداى مدخل مسجد به سمت چپ و سپس به سمت راست مى ‏چرخد، بر این مشکل فائق آمده ‏اند؛ یعنى اگر چه ساختمان مسجد درمشرق است و از نماى خارجى آن چنین بر مى‏آید که دیوار جبهه آن در جهت شمال به جنوب است لیکن در همین دیوار محراب بنا شده که به سوى قبله است و وقتى به عظمت این فکر پى مى ‏بریم که در بیرون مسجد اثرى از کجى و زاویه به چشم نمى ‏خورد اما به مجرد ورود ناچاریم قبول کنیم که صحن نسبت به نماى خارجى پیچش دارد در صورتى که گنبد کوتاه مسجد به علت مدور بودن جهت با زاویه مخالفى نشان نمى ‏دهد.» (پوپ، 1366، ص 205)
3-2-3 گنبد
گنبد مسجد شیخ لطف الله یکى از چند گنبد یک پوششى زمان صفویه است که با رنگ نخودی و با ارتفاع کم، پوشش مناسبى براى صحن کوچک آن به شمار مى‏رود. از طرفى بلندى آن تا آن اندازه است که بتواند در کنار میدان بزرگ نقش جهان خودنمایى کرده و بر آن فضا مسلط باشد. خمیدگى گنبد از نقطه برآمدگى بزرگ به سمت داخل گراییده و رأس گنبد را تشکیل داده است و این فشار زیاد را دیوارهاى قطور مسجد تحمل مى‏کند. قطر دیوارها که از پنجره‏هاى دیوار اندازه‏گیرى شده در حدود 70/1 سانتی متر است. خمیدگى گنبد را دیوارهاى بادبادک شکل زاویه‌داری، به اضلاع هشتگانه به هم وصل مى‏کنند. این خمیدگى به اندازه‏اى عادى و یکنواخت به سمت بزرگ شدن گرایش دارد که به ندرت احساس شده یا به چشم مى‏آید.
3-3 گنبد مسجد شیخ لطف الله
منبع: آرشیو نگارنده
3-2-4 محراب
محراب مسجد زیبای شیخ لطف الله؛ از شاهکارهای بی نظیر هنر معماری و از زیباترین محراب های مساجد اصفهان است. این محراب با کاشیکاری معرق و مقرنس های بسیار دلپذیر تزیین شده است. درون محراب دو لوح وجود دارد که عبارت “عمل فقیر حقیر محتاج به رحمت خدا، محمد رضا بن استاد حسین بناء اصفهان” را می‏توان در آنها مشاهده کرد.
در اطراف محراب، کتیبه‏های دیگری به خط علیرضا عباسی و خطاط دیگری که باقر نام داشته، دیده می‏شود. در این کتیبه‏ها روایاتی از پیامبر اکرم و امام ششم شیعیان امام جعفر صادق نقل شده است. اشعاری نیز بر کتیبه‏های ضلع های شرقی و غربی به چشم می‏خورد که احتمالا سراینده آن‌ها شیخ‌بهایی، عارف دانشمند و شاعر بزرگ دوره صفوی است.
3-4 محراب مسجد شیخ لطف الله
منبع: آرشیو نگارنده
3-2-5 نور
«معمولا نور مورد نیاز مساجد از دو منبع تامین می گردد. منبع اول که برای روشن کردن کلی شبستان می بایست در نظر گرفته شود، به‌واسطه ایجاد بریدگی بزرگ بر روی دیوار شبستان صورت می گیرد و برای روشن کردن محراب استفاده می شود. منبع دوم که نور اصلی شبستان است نوری است که توسط تابش مستقیم نور خورشید از پنجره‌ها به درون شبستان صورت می‌گیرد. منابع تامین نور شبستان مسجد شیخ‌لطف‌الله نیز براساس این دو منبع پایه گذاری گردیده است.»(نجم‌آبادی،1381،ص30)
تعبیه نور یکی از ویژگی های چشمگیر مسجدشیخ لطف‌الله است. در ساقه گنبد در فواصل منظم پنجره‌هایی تعبیه شده و در آنها یک جفت شبکه کار گذاشته اند، یکی داخلی و دیگری خارجی و هر یک شامل نقوش اسلیمی برجسته اند که در آنها فضاهای پر و خالی متناسب است. چنانچه نور دو بار می‌شکند و در طول لبه های کاشی‌های آبی‌رنگ از صافی می گذرد. بدین سان نور تلطیف و تصفیه می‌شود و بر هزاران سطح شفاف دیوار و گنبد باز می تابد و همه جا را همچون شبنمی براق فرا می‌گیرد و یک زیبایی غیر زمینی را نمایان می‌سازد. اساساً معماری این مسجد معماری نور، معماری شفافیت و معماری روحانی است و کمتر کسی است که از این مسجد دیدن کرده باشد، ولی تحت تاثیر فضای داخل آن قرار نگرفته باشد.
سه منبع نور در این گنبدخانه دیده می‌شود یکی، نوری که از دهانه‌ی بزرگ شمال‌شرقی بر دیواره‌های جنوب‌غربی شبستان که محراب در آن قرار گرفته می‌تابد و سطح کاشی‌کاری آن را به طور زیبایی روشن می‌کند.
3-5شبکه چوبی تعبیه شده در دیوار شرقی
منبع: آرشیو نگارنده
دوم، نوری است که از شبکه چوبی تعبیه شده در دیوار شرقی گنبدخانه وارد شده، که تقریبا وسط صحن گنبدخانه را روشن می‌نماید.
و سوم، همان شبکه‌های زیر گنبد که محل اتصال دیوارها به گنبد هستند و فضای زیر گنبد را به همراه دیواره‌های گنبدخانه روشن می‌کنند و نیز زیبایی زیر گنبد را پدید می‌آورند.
3-6 شبکه چوبی تعبیه شده بر دیوار جنوبی
منبع: آرشیو نگارنده
3-3 عناصر تزیینی مسجد شیخ لطف الله
3-3-1 تزیینات گنبد
تزئینات سطح داخلی گنبد عبارت است از ستاره‏هاى بسیار بزرگ مکرر به رنگ زرد طلایى که با طرح درهمى از پیچک هاى به هم پیچیده پوشیده شده است. طرح و ترسیم این مسجد و نقشه قالی‌هاى اردبیلى منبع الهام مشترکى دارند. ضمناً شباهت بسیار نزدیک با تزیینات مسجد شاه دارد، کاشی کارى بقیه گنبد از طاق رومی‌هایى تشکیل شده که هر یک شامل گل و بوته‏هاى زیبایى است. تزیینات کاشی‌کارى پوشش داخلى گنبد از ابتدا تا انتها تقریباً به یک اندازه است.
3-7 تزیینات گنبد مسجد شیخ لطف الله
منبع: آرشیو نگارنده