فرش دستباف و بهره بردار

دانلود پایان نامه

1- اشعه فرابنفش خورشید نقش مهمی در از بین بردن رنگ قالی دارد. رنگ های مختلف در برابر نور خورشید واکنش های مختلفی از خود نشان میدهد به همین منظور بی رنگی اغلب در برابر رنگ های قالی ثابت نیست. بی رنگی پیامد طبیعی استفاده از قالی و فرسودگی آن است و اغلب بر روی قسمت جلوی قالی بیشتر اثر میگذارد تا پشت آن. تفاوت در عمق رنگ در بین جلو و پشت به واسطهی رنگ های طبیعی به طور دقیق قابل نشان دادن نیستند. البته این تفاوت، باید به حد متعادل برسد. چنانچه رنگ های جلوی قالی ملایم و رنگ های عقب آن روشن و زمخت (تند) باشد در این مرحله عملیات شور صورت میپذیرد.
2- مواد شیمیایی نامناسب، رنگ برخی از قالیها را تغییر میدهد. به علت استفاده از رنگ های بی ثبات آنیلینی رنگ سرخ به قهوه ای و سبز به خاکستری تغییر ماهیت میدهد.
3- عدم مر غوبیت خامه و رنگ آن.
4- عدم مهارت و دقت در رنگرزی خامه.
5- دو گونگی خامه به هنگام بافت فرش.
6- بهره برداری غیر صحیح از قالی و انداختن آن به طور یکنواخت در یک محل که دارای نور و آفتاب گوناگون باشد. این عیب معمولا پس از گذشت اندک زمان از بهره برداری ظاهر میشود و در صورتی که فرش استعداد کافی داشته باشد بر طرف میشود ( دو رنگ شدن ).
7- دو رنگی ناگهانی: هر گاه در متن و حاشیه قالی یک تغییر ناگهانی رنگ دیده شود به آن اصطلاح ابرش میگویند. این کیفیت که گاه ممکن است زیبا و دلپسند هم باشد ممکن است در طول معینی از قالی امتداد پیدا کرده و سپس قطع شود. دلیل بروز این حالت به علت تغییرات مدت جوش کلاف ها و یا کم و زیاد شدن مواد رنگی و دندانه های مصرفی در موقع رنگرزی است. یکی دیگر از علل بروز کیفیت دو رنگی عدم خاصیت یکنواختی در رنگ پذیری پشم است، اگر پشم خوب شسته شده و یکدست شود خاصیت رنگ پذیری آن یکنواخت خواهد شد به همین دلیل بعضی ها عقیده دارند که به جای رنگ کردن کلاف خامه بهتر است پشم رنگ شود که در این صورت پشم رنگ شده در مرحله حلاجی یکنواخت میشود. کیفیت دو رنگی بیشتر در مراکز بافت عشایر و روستایی که به علت کمبود سرمایه، کلاف های پشم را در دفعات مختلف خریداری میکنند بوجود میآید. در کارگاه های بزرگ قالی بافی که کلاف ها را همیشه به مقدار کافی در اختیار دارند کمتر به چشم میخورد”نصیری، 1382، ص 26″.
8- رنگ دوانی: رنگ هایی که دارای ثبات مناسب نیستند یا نخ هایی که پس از رنگرزی به اندازه کافی شستشو نشده اند ممکن است به سایر قسمت های قالی رنگ پس دهند، خصوصا رنگ لاکی قابلیت رنگ دهی بیشتری دارد، در شستشو با مواد شیمیایی به رنگ های مجاور(رنگ های روشن) خود نفوذ میکند. ضعف و نقص مهم یک رنگ عدم ثبات آن است. این نقص ممکن است موجب رنگ پریدگی یا تغییر رنگ شود”اف. استون،1391، ص 168؛173″.
در بحث رنگ نخ ها، شناخت کیفیتی که به وسیلهی آن رنگ را بتوان تعریف کرد، عبارتند از رنگ، سایه و درخشندگی. رنگ رشته های نخ چنانچه کناره های آن قابل مشاهده باشد، نسبت به حالت بریده شده انتهای آن روشن تر به نظر خواهد رسید. تارها و پودها نور بیشتری را جذب میکنند و سبب تیره تر شدن رنگ ها میشود. این تاثیر در قالی به خوبی دیده میشود. در حالتی که قالی را از پایین نگاه کنیم تیره تر به نظر میرسد” اف استون،1389، ص44″.
پس از بررسی عیوب مختلف در حین مراحل بافت که شامل: کجی قالی، دو رنگی، بالا زدگی، پایین زدگی، رگه دار شدن، ترنج دار شدن و غلط بافی نقشه قالی میشود، راه های برطرف کردن این عیوب نیز به صورت استاندارد و علمی به وسیله ابزارهای مرمت انجام میشود، اما یکی از این عیوب به صورت نا متعارف و غیر استاندارد و حتی توام با تقلب رفع میشود که آن عیب رنگ پریدگی یا همان رنگ رفتگی قالی میباشد. گاهی قالی به علت تمام شدن نخ خامه و استفاده از یک نخ خامه دیگر دچار دو رنگی میشود. گاهی نور آفتاب باعث رنگ پریدگی فرش میشود و بعضا ریخته شدن محلول های شیمیایی رنگ به صورت تصادفی بر روی فرش باعث میشود که گوشه ای از فرش دچار عیب بزرگی شود که در این مرحله قالی را به دست مرمتگر رنگ میسپارند تا با هنرش این عیب را بر قالی بپوشاند. همانطور که اشاره شد ابزاری که در این قسمت استفاده میشود فاقد کارایی لازم هستند.در این شیوه مرمت، قسمت رنگکاری شده قالی با اولین شستشو و حتی گاهی با پا خوردن از بین میرود و در مواقعی باعث میشود این رنگ های بی ثبات، وارد دیگر قسمت های قالی شود و نقشه را بهم زند. این ضعف بزرگ امروزه رنگ کاران بازار فرش نهایتا با ماژیک، لاک غلطگیر و رنگ های اسکناس پوشانده میشود. رنگ دیگری که در رنگکاری قالی استفاده میشود، رنگ کانز آلمانی است و در بازارفرش دستباف ترکیه رواج دارد این رنگ غلیظ و ضد آب است و ظاهرا شبیه به گواش، مانند لعاب براق است که پس از استفاده با روش های شیمیایی آن را مات میکنند. رنگ اسکناس در حال حاضر در اختیار تجار فرش امریکاست، از ثبات بالایی برخوردار و دارای 75 طیف رنگی است. این رنگ به هیچ عنوان پخش نمیشود اما از نظر هزینه بسیار گران و به دلایل انحصاری بودنش در دسترس نمییاشد. حلال این رنگ الکل و آب است و بعد از خشک شدن به هیچ وجه پاک نمی شود”تحقیق میدانی، یوسفی بهرامی، 1392″.
امروزه بیشتر برای رفع عیوبی مانند دورنگی از روش رنگ برداری قسمت تیره استفاده میکنند، یعنی اگر قالی دارای دو رنگی بود نمی توان قسمت روشن را تیره کرد زیرا ثبات و رنگ همانندی آن به سختی به دست میآید، اما اگر قسمت تیره قالی را در نظر گرفته و رنگ برداری کنند میتوان به شید قسمت روشن رنگ نزدیک شد”تحقیق میدانی، زمانی، 1392″. هم اکنون برای عیوب رنگی تابلو فرش از اسید استفاده میکنند و سپس با ماژیک انیمیشن رفع ایراد میکنند”تحقیق میدانی، ژوله، 1392″. در حال حاضر توسط رنگ های شیمیایی و مواد شیمیایی این عیوب رفع میشود که روشی استاندارد نیست. در این پژوهش سعی بر آن شده تا با بررسی امکان ساخت دستگاهی برای رنگرزی قالیهای مرمتی معاصر گامی جهت ارتقاء این روش و کمتر کردن تقلب در این هنر اصیل ایرانی برداشته شود.
فصل سوم روش تحقیق
3-1 مواد و تجهیزات مورد نیاز
– نخ پشمی خامه قالی با نمره متریک نخ 4/16 لا ، چله 9/20 لا پنبه، پود ضخیم انگلیسی 8/10 لا، پود نازک با 2/20 لا.
– قالی خام لول باف تهیه شده از نخ پرز بدون رنگ، بدون طرح، نخ چله و پود پنبه، رجشمار 50.
– قالی مرمتی تخت باف کرباس، چله و پود پنبه، طرح شکسته، پرز پشم، رجشمار 16.
– قالی مرمتی لول باف، چله و پود پنبه، پرز پشم، طرح گردان، رجشمار25.
– اسید استیک جهت تنظیم pH حمام رنگرزی (اسید استیک در تمامی آزمایشات به صورت 10% استفاده شد).
– دندانه زاج سفید.
– سدیم هیدرو سولفیت با درجه خلوص صنعتی برای احیاء نیل.
– سودسوزآور برای قلیایی کردن حمام رنگ نیل.
– آب با اسیدیته 7-5/7
– رنگینه راکتیو ساخت شرکت سیبا سوئیس.
– رنگینه اسیدی میلینگ انتخابی.