قرن نوزدهم و عوامل دیگر

دانلود پایان نامه
2-4-4-1 رنگزاهای ایندیگو: رنگزاهای ایندیگویی از مهمترین گروه رنگزاها هستند شامل نیل واقعی از گیاه «ایندیگوفرا تینکتوریا» و وسمه «ایساتیس تینکتوریا» می باشد”منتظر و همکاران، 1388، ص 79″.
تصویر2-4. ساختار رنگزاهای ایندیگو
2-4-4-2 رنگزاهای آنتراکینون: تقریباً همه رنگ های قرمز طبیعی با منشاء گیاهی، حیوانی و معدنی براساس ساختار آنتراکینون میباشد. روناس، قرمزدانه، قرمز کرمس برخی از رنگ های دارای این ساختار میباشند. به طور کلی این رنگ ها از ثبات خوبی برخوردارند”Samanta & Konar,2011: 33″.
تصویر2-5. ساختار رنگزاهای آنتراکینون
2-4-4-3 آلفا نفتوکینون ها: مهمترین رنگزا این دسته، حنا است که در مصر و هند کشت میشود. این رنگ ها معمولاً به روش رنگینه های دیسپرس بوده و فام نارنجی میدهد. (تصویر2-6)
2-4-4-4 فلانوئیدها: فلانوئیدها که از مشتقات فلاون، ایزوفلاون ها، چالکون وآورونس ها هستند، منجر به تولید رنگ زرد میشوند. فلاون ترکیب آلی بی رنگ است”Samanta & Konar,2011: 33″. (تصویر2-7)
تصویر2-6. ساختار رنگزاهای آلفا نفتوکینون ها تصویر2-7. ساختار رنگزاهای فلانوئیدها

گسترش صنایع نساجی و قالی بافی در قرن نوزدهم و نیاز روزافزون این صنایع به رنگ های ارزان و متنوع با کاربرد آسان لزوم کشفیات سریعی را در زمینه رنگ های شیمیایی مصنوعی ایجاب مینمود. رنگ های شیمیایی از منابع دیگر رنگرزی الیاف میباشند که در حدود یک قرن است در صنعت رنگرزی ایران مورد استفاده قرار میگیرند. رنگهای شیمیایی بعد از پیدایش به سرعت در کارگاه های رنگرزی رواج پیدا کردند، این رنگ ها به رنگ های جوهری معروف بودند که برای رنگرزی الیاف قالی مورد استفاده قرار گرفتند، این دسته از رنگ ها شفافیت قابل ملاحظه ای داشتند ولی از ثبات بسیار کمی برخوردار بودند، سرعت گسترش استفاده از آن ها به دلایل زیر بود :
1 ) سهولت تهیه آن ها در بازار
2 ) ارزان بودن قیمت آن ها
3 ) ساده و راحت بودن روش رنگرزی با آنها “نصیری،1381،ص26”.
در صورتی که از رنگ های شیمیایی برای رنگرزی الیاف استفاده شود، باید به نوع ساختمان الیاف و کیفیت کار توجه شود، چون نمی توان بدون توجه هر رنگی را برای هر لیفی بکار برد، برای مثال رنگ های بازیک را به دلیل عدم ثباتشان نباید برای الیاف پشم بکار برده شوند بلکه از آن ها می توان تنها برای رنگ کردن الیاف پنبه ای استفاده کرد و یا رنگ های شیمیایی دندانه ای مناسب رنگرزی الیاف پنبه ای نیستند ولی برای رنگرزی الیاف پشمی قابل استفاده اند.
2-4-5 طبقه بندی رنگ های شیمیایی مناسب پشم مورد مصرف در قالی
رنگ های شیمیایی دارای تنوع زیادی میباشند که از میان این گروه رنگ ها، تعدادی مناسب برای رنگرزی پشم قالی میباشند.
2-4-5-1 رنگ های اسیدی
این نوع رنگ ها از املاح نمک های سدیم اسید سولفونیک تشکیل یافته اند. دسته ای از رنگ های شیمیایی که با استفاده از اسید استیک و یا اسید سولفوریک همراه با سولفات سدیم به عمل میآیند. این گروه از رنگ ها در برابر نور و شستشو دارای ثبات بیشتری هستند به همین دلیل در میان رنگرزان الیاف فرش کاربرد بیشتری دارند. برای بالا بردن ثبات نور وشستشو این نوع رنگ ها در بعضی موارد مقداری مواد فلزی مانند دندانه کروم با آن ترکیب می نمایند”یزدانشناس و همکاران، 1381، ص171″.
2-4-5-2 رنگ های دندانه ای
رنگ های دندانه ای کاربردشان مانند رنگ های طبیعی است، این رنگ ها را با دندانه کروم، دندانه میدهند، به همین علت دارای ثبات خوبی هستند این رنگ ها را، رنگ های کرومی نیز مینامند. برای این دسته از رنگ ها علاوه بر دندانه کروم از دندانه های دیگر نظیر زاج سفید هم استفاده میکنند. زاج سفید کمک میکند تا کیفیت این رنگ ها به رنگهای طبیعی نزدیکتر باشد. شیوه حل کردن این رنگها نیز همانند حل کردن رنگ های اسیدی میباشد. باید توجه داشت که هنگام حل آنها، ابتدا رنگ را با آب سرد به خمیر تبدیل کرده و سپس با افزودن آب گرم ، به حالت محلول مورد استفاده قرار گیرد.
2-4-5-3 رنگ های خمی
رنگ های خمی در مقابل شستشو و نور و عوامل دیگر از ثبات بسیار خوبی برخوردارند، این رنگ ها دو دسته اند :
الف ) دسته ایندویگوئیدها
ب ) دسته مشتق شده از آنتراکینون
این گروه از رنگها در آب قابل حل نیستند و برای استفاده باید حالتی درآیند که بتوان آن را به صورت مایع مورد استفاده قرار داد. این کار توسط یک فرایند شیمیایی که به نام احیای شیمیایی موسوم است انجام میشود. دسته ایندویگوئیدها از گروه اولین رنگ های مصنوعی خمی هستند که در سال 1879 میلادی توسط بایر شیمیدان آلمانی کشف شدند، این گروه از رنگ ها به دلیل آن که در تهیه مشتقات بی رنگشان احتیاج کمتری به مواد قلیایی دارند برای رنگرزی الیاف پشم بسیار مناسب هستند. دسته دوم از رنگ هایی هستند که در سال 1901 میلادی توسط بوهن آلمانی ساخته شدند، این رنگ ها در مقایسه با دسته اول دارای ثبات بهتری در برابر نور و شستشومی باشند. برای حل کردن و تشکیل مشتق بیرنگ این رنگها به مقدار زیادی مواد قلیایی و حرارت احتیاج هست به همین دلیل رنگهای این طبقه برای رنگرزی پشم مناسب نیستند بلکه فقط از آن ها برای رنگرزی الیاف پنبه ای استفاده میشود. رنگرزی رنگ های خمی برای پشم، باید با حرارتی پایین تر از 55 درجه سانتیگراد انجام شود، اگر حرارت بالاتر از این درجه باشد به دلیل قلیایی بودن حمام رنگ، پشم مورد استفاده پوسیده خواهد شد. همچنان که اشاره شد برای حل کردن رنگهای خمی لزوما روش قلیایی را انتخاب میکنند، اما در کاربرد میزان مواد قلیایی باید جانب احتیاط رعایت شود، سود سوزآوری که برای این منظور به کار میرود باید درحداقل ممکن باشد تا به الیاف پشم آسیبی نزند. استفاده از سریشم به مقدار 2/0 تا 5/0 گرم در هر لیتر از پوسیدگی الیاف پشم جلوگیری میکند”یزدانشناس و همکاران، 1381، ص173″.