تأثیر قابلیت‌های‌ سیستم‌های اطلاعاتی زنجیره تأمین بر کسب مزیت رقابتی

تأثیر قابلیت‌های‌ سیستم‌های اطلاعاتی زنجیره تأمین بر کسب مزیت رقابتی

در این فصل سعی بر آن است تا با ارائه چارچوب کلی پژوهش، بینشی فراگیر ارائه شود تا درک فصول بعدی ممکن گردد، لذا در ابتدا به بیان مسئله و مشکلی که پژوهشگر را به پژوهش پیرامون آن واداشت خواهیم پرداخت و با ارائه یک مدل مفهومی این بخش را به پایان می رسانیم. سپس اهمیت و ضرورت انجام پژوهش را مورد ارزیابی قرار می دهیم؛ و پس ازآن به بیان اهداف پژوهش که قصد داریم با انجام این پژوهش به آن دست یابیم می پردازیم سپس به تدوین فرضیه های پژوهش با توجه به مدل مفهومی پژوهش می پردازیم. بعدازآن به بیان تعریف مفهومی عملیاتی متغیرهای پژوهش پرداخته و در انتها قلمرو پژوهش را که شامل قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی پژوهش است را شرح خواهیم داد.

1-2- بیان مسئله

نگاهی نافذ به جهان پیرامون این حقیقت را آشكار می کند كه جهان امروز بسیار متفاوت از گذشته است. در این راستا از ویژگی های مسلم جهان امروز می توان به جهانی شدن اقتصاد، تولید انبوه و ظرفیت مازاد در اكثر بازارها، رقابت بر مبنای زمان، انبوه اطلاعات و کار آیی ارتباطات و دانش و افزایش زادوولد اشاره كرد. این بیانگر یكپارچگی بازارهای جهانی و پیچیدگی روزافزون بازارها و پویایی محیط فراروی شرکت ها و سازمان هاست. در چنین فضایی این سؤال اساسی قابل طرح است كه: راز بقا و موفقیت سازمان ها در دنیای رقابتی امروز چیست؟ با نگاهی به ادبیات مربوطه و بررسی نظریات متخصصان مدیریت استراتژیك پاسخ سؤال را در ایجاد، حفظ و تداوم مزیت رقابتی پایدار درمی یابیم به این معنا كه صاحب نظران معتقدند سازمان ها برای مصون ماندن از امواج سهمگین محیطی و نیز سازگاری با الزامات رقابتی، چاره ای جز كسب و تداوم مزیت رقابتی پایدار ندارند. (حاجی پور و مؤمنی 1388)

از سوی دیگر منشأ و سرچشمه مزیت رقابتی، امروزه از درون شرکت ها به زنجیره تأمین آن ها منتقل شده است؛ و اگر شرکت ها می خواهند در مصاف با رقبای خود به برتری برسند، باید با اعضای زنجیره تأمین خود برای کاهش هزینه های اضافی و به حداقل رساندن «هزینه کل زنجیره تأمین» همکاری کنند (شاهرودی و صانعی، ۱۳۹۰).

بر این اساس فعالیت هایی مانند تهیه مواد، برنامه ریزی برای تولید محصول، انبارداری، كنترل موجودی، توزیع، تحویل و خدمت به مشتری كه قبلاً در سطح شركت انجام می شد، به سطح زنجیره تأمین انتقال یافته است. مسئله اساسی در یك زنجیره تأمین، مدیریت، كنترل و هماهنگی فعالیت هاست. مدیریت زنجیره تأمین این كار را به طریقی انجام می دهد كه مشتریان بتوانند محصولات را باکیفیت و خدمات قابل اطمینان، در اسرع وقت و با حداقل هزینه دریافت كنند. سرعت بالای تغییرات و عدم قطعیت در بازارها سبب شده است تا شناخت سازمان ها از زنجیره های تأمینی كه در آن ها عضویت دارند و نقشی كه در آن ها بازی می کنند از اهمیت فوق العاده ای برخوردار شود (دلوی اصفهانی و همکاران 1393). به نظر می رسد یکی از استراتژی های نوین در کسب مزیت رقابتی مقوله مدیریت زنجیره تأمین می باشد (Tummala et, 2004).

در دهه پیش، نقش سیستم های بین سازمانی (IOS) در زنجیره تأمین در میان محققان به منزله راهی برای سودآوری عملکردی، مالی و رابطه ای پیشنهادشده است. بااین حال، چنین پیشنهادشده است که فناوری اطلاعات خاص به تنهایی نمی تواند منبع مزیت رقابتی پایدار برای شرکت باشد. ادبیات سیستم اطلاعاتی فعلی مبین آن است که شرکت ها به توسعه توانمندی های بین سازمانی نیاز دارند که شرکت را با شرکای زنجیره تأمین خودشان ادغام می کنند تا برای شرکت ارزش بیافریند. این قابلیت ها شامل رابطه ای دوسویه بین خریدار و فروشنده سطح بالای دانش بین سازمانی و توانمندی رابطه ای (مثل اعتماد و اختیار) یک شرکت مرکزی در شبکه بندی با شرکای زنجیره تأمینش می باشد. از این منظر قابلیت های اطلاعاتی زنجیره تأمین به منزله منبعی که قابلیت های اطلاعاتی شرکت چطور به نحوی با شرکای زنجیره تأمین تعامل برقرار می کند که درنتیجه تأثیر برای مزیت رقابتی شرکت پیشنهادشده اند. بااین حال، هنوز چیزهای زیادی در خصوص این امر ناشناخته مانده است که قابلیت های اطلاعاتی شرکت چطور به نحوی با شرکای زنجیره تأمین تعامل برقرار می کند که درنتیجه تأثیربخشی کلی شرکت و زنجیره تأمینش ارتقا پیدا کند (Hee Youn et al, 2014).

تکمیل قابلیت در حالی وجود دارد که اگر یک منبع در حضور منبعی دیگر پیامدهای برتری خلق کند، ارزش آن بالاتر برود. در حیطه سیستم های اطلاعات باید گفت که سیستم های اطلاعاتی به منزله منابع مکملی قلمداد می شوند که ارزش سایر منابع و قابلیت های سازمانی را ارتقاء می بخشند. با پذیرش این امر، چنین استدلال می کنیم که ظرفیت سیستم اطلاعات بین سازمانی (IOISC) می بایست باصلاحیت رابطه ای بین سازمانی (IORC) تکمیل گردد. ظرفیت سیستم اطلاعات بین سازمانی پیش نیاز تسهیل تسهیم اطلاعات بین شرکای زنجیره تأمین است. زمانی که این ظرفیت سیستم اطلاعات بین سازمانی تحقق یابد، به صورتی مثبت به ارتقای صلاحیت رابطه ای بین سازمانی انجامد. از طریق تلفیق ظرفیت سیستم اطلاعات بین سازمانی و صلاحیت رابطه ای بین سازمانی، شرکت ها به توسعه قابلیت های اطلاعاتی می پردازند. قابلیت هایی که برای شرکت مزیت رقابتی به ارمغان خواهند آورد (Hee Youn etal, 2014).

دو مورد از صلاحیت های رابطه ای بین سازمانی مهم که این پژوهش بر روی آن ها برای تمرکز می کند، کیفیت اطلاعات و اعتماد متقابل می باشد.

کیفیت اطلاعات زمانی حاصل می شود که یک شرکت مرکزی و شرکای زنجیره تأمین آن، اطلاعات استراتژیک و عملی را در روابطی مطمئن به اشتراک بگذارند (Hee Youn et al, 2014)؛ و اعتماد متقابل یک سرمایه رهبری مهم است که به واسطه آن شرکت های شریک با میل و رغبت در عملیات کسب و تسهیم اطلاعات دخیل می گردند (Hee Youn et al, 2014). درواقع اعتماد متقابل به عنوان یک کیفیت رابطه موردنیاز است که توسط آن کیفیت اطلاعات (یعنی نتیجه تعامل) حاصل می گردد (Hee Youn et al, 2014).

این پژوهش برای اولین بار بر روی شرکت های کوچک متوسط شهر صنعتی رشت اجرا می شود؛ و بر روی این موضوع تمرکز می کند که چگونه ظرفیت سیستم بین سازمانی در تعامل با صلاحیت رابطه ای بین سازمانی که شامل اعتماد متقابل و کیفیت اطلاعات است منجر به این می شوند که قابلیت های سیستم های اطلاعاتی زنجیره تأمین تبدیل به یک مزیت رقابتی برای سازمان شوند. تا به این سؤال اساسی پاسخ داده شود که آیا قابلیت های سیستم های اطلاعاتی زنجیره تأمین بر مزیت رقابتی شرکت ها تأثیرگذار است یا خیر.

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش

شرکت ها همواره درصدد بوده اند که مزیت رقابتی شان را برای افزایش سودآوری و سهم بازار ارتقاء دهند (zhang, 2011). هر سازمانی، اعم از شرکت های بزرگ، شرکت های دولتی، یا کسب و کارهای كوچك می خواهند خواسته های مشتریان و سهامداران گوناگون را برآورده سازند. بنابراین نیازمند مواد، تجهیزات، تسهیلات و تأمین کنندگانی از سازمان های دیگر هستند و عمل كرد یك سازمان به وسیله فعالیت های سایر سازمان هایی كه تشكیل زنجیره تأمین می دهند، تحت تأثیر قرار می گیرد. كارایی و اثربخشی هر سازمانی، حاصل عملكرد مدیریت و ساختار زنجیره تأمین آن سازمان است. رمز بقای سازمان های امروزی در درك و شناخت نیاز مشتریان و پاسخگویی سریع به این نیازها نهفته است (رحمان سرشت و افسر، 1387).

ازآنجایی که عملاً به وسیله مدیریت زنجیره تأمین مناسب می توان قابلیت سودآوری حال و آینده یك مؤسسه را افزایش داد، مدیریت زنجیره تأمین برای یك شرکت مهم است (گیوریان و دیندار فركوش، 1390).

برچسب گذاری شده با: , , , , , , , , , ,