تحقیق رایگان درباره ماهیت کار، روان شناختی، برنامه ریزی

ت غیر عقلایی از انجام کار یا وظیفه ای مشخص، اجتناب می کند (وهل، پیچیل و بنت، 2010). در مجموع اهمال کاری ، به آینده محول کردن کاری است که به هر دلیل منطقی یا غیر منطقی از زیر بار انجام آن شانه خالی می کنیم. به همین دلیل اغلب اهمالکاری با رنج و ناراحتی روان شناختی همراه است.
برخی اهمال کاری را به اشتباه معادل تنبلی می دانند، در حالی که این دو با هم تفاوت دارند؛ زیرا در تنبلی، فرد خودش میلی برای انجام کار ندارد، در حالی که در اهمال کاری فرد غالباً کاری را انجام می دهد و خودش را مشغول نگه می دارد تا از انجام تکلیفی که اولویت دارد، اجتناب کند.
اهمال کاری از دیدگاه نظریه های متفاوتی مورد بررسی قرار گرفته است. نظریه های رفتاری، اهمال کاری را بر اساس اصول پاداش و تنبیه اسکینر تبیین می کنند. بنابراین چنانچه فعالیتی برای آنها پیامد فوری نداشته باشد، در انجام آن اهمال کاری می کنند. نظریه های شناختی- رفتاری، اهمال کاری را از دیدگاه باورها و فرایندهای شناختی بررسی می کنند و بر شناخت و کشف تفکر غیرمنطقی زیربنایی آن متمرکز می شوند. نظریه های روان پویایی و روان تحلیلگری کلاسیک نیز، اهمالکاری را نمادی از بازگشت سمبولیک به تعارض های روانی- جنسی دوره کودکی می دانند (شوارتز22،2007).
البته باید توجه داشت اهمال کاری ، پدیده ای وابسته به فرهنگ است و بر اساس آموزه های فرهنگی به طرق مختلف تعبیر و تفسیر می شود. در برخی فرهنگ ها، اهمال کاری ، نشانه تفکر و تدبر بیشتر است و حتی میزانی از آن نیز توصیه شده است. به عبارت دیگر، تأخیر در انجام امور به عنوان یک باور پذیرفته شده، مطرح است. در برخی دیگر، اهمال کاری ، پدیده ای منفی و زیان آور تلقی شده و نسبت به کاهش آن سفارش های جدی شده است. در فرهنگ ایرانی، که متأثر از تعالیم روح بخش اسلامی است، اهمال کاری پدیده ای چند وجهی تفسیر می شود. در آموزه ها و تعالیم دینی اسلام، اهمال کاری از دیر باز مورد توجه بوده و در روایات و ادعیه درباره آن سخن به میان آمده است.
امام سجاد (ع) در دعای ابوحمزه به خوبی به این نکته اشاره می فرمایند: “خدایا من عمرم را به امروز، فردا کردن و آرزوهاى طولانى و بلند، گذراندهام” و حضرت علی (ع) با بیان این که “فرصت ها چون ابر در گذرند”، بر لزوم استفاده مناسب از زمان تأکید می نمایند (آقاتهرانی،2007). در ادبیات غنی فارسی نیز، به کرات بر نیفکندن کار امروز به فردا تأکید شده است. با این وجود، اگرچه فرهنگ غنی اسلامی و ایرانی، اهمال کاری را یک آسیب جدی تلقی کرده اند، اما در فضای سازمانی و اجتماعی، تأخیر در انجام امور (این دست آن دست کردن) رویه ای معمول و متداول است. دلایل اهمال کاری ناشناخته است. حتی برخی اوقات در این رابطه به یافته های متناقضی رسیده اند. متخصصان علل مختلفی را برای آن بر شمرده اند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد: ترس از موفقیت، ترس از شکست، رفتارهای خودشکن (رفتارهای آگاهانه یا ناآگاهانه ای که منجر به شکست و ناکامی فرد می شود/ فرد به خود آسیب می رساند)، اجتناب از کارهایی که فرد تمایلی به انجام آنها ندارد، نداشتن انگیزه برای انجام کار (پاداش)، ایجاد استرس برای انجام کارها در دقیقه نود (برخی افراد در فشار بهتر کار می کنند و عملکرد بالاتری دارند)، سختی کار، فقدان دانش و مهارت مورد نیاز برای انجام کار (دوبرین23،2004)، بی حالی و بی رمقی و عدم تحرک، شرایط نامساعد بدنی. همچنین، مواردی مثل کمالگرایی، پایین بودن سطح تحمل و توانایی در برابر مشکلات و احساس خودکم بینی را نیز جزء ریشه های اهمال کاری میدانند(الیس و ناس،2004).
اهمال کاری می تواند در حوزه های مختلف زندگی هر فرد اتفاق بیفتد. افرادی که در یکی از حوزهها اهمال کاری می کنند، ممکن است در حیطههای دیگر نیز اهمال کاری داشته باشند (ناس،2000).
اهمال کاری را می توان در سه وجه مختلف مورد بررسی قرار داد :
الف . خودشکوفایی
ب . حفظ موقعیت شخصی
ج . احساس بی مسؤولیتی نسبت به دیگران
1. خودشکوفایی : به خصوصیات فرد و هدفهایی که در زندگی به دنبال آن است ارتباط پیدا می کند. مثلاً «مُد» فریفتۀ مردی می شود و او را دوست دارد و برای خشنودی او دست به اقداماتی می زند. اما همۀ تلاشهای خود را در این مورد به کار نمی بندد. به اندرزهای دیگران هم گوش فرا نمی دهد. خلاصه آن را امری جدّی تلقی نمی کند .
2. حفظ موقعیت شخصی : به تمام فعالیتهایی اطلاق می شود که فرد برای زندگی خود به کار می برد. همۀ وظایف شغلی و شخصی او به منظور آنکه از زندگی خود هرچه بیشتر لذت ببرد، در این تعریف قرار می گیرد. به عنوان مثال، برای شما بسیار اتفاق می افتد که در انجام برخی از کارهایتان، دچار اهمالکاری می شوید. مثلاً در انجام تکالیف درسی خود اهمال می کنید. تکالیف خود را با تأخیر زیاد ارائه می دهید. با کسی قول و قرار می گذارید و سر موقع حاضر نمی شوید، در نتیجه برنامه او را به هم می زنید. چه بسا دوست شما در ساعتی که شما دیر می رسید با دیگری قرار دارد و نمی تواند آن را به زمان دیگر بیندازد. بنابراین، تأخیر شما در ارتباط دوستانه شما اثر ناخوشایندی بر جای می گذارد.
قرار می گذارید که در ساعت معیّنی، برای رفتن به اسکی از منزل خارج شوید ولی به موقع آماده رفتن نمی شوید و سبب ناراحتی دوستان خود می شوید. در راه به ترافیک برمی خورید و معطّل می شوید. در حقیقت شما باعث آن شده اید. وقتی دوستی این مطلب را آشکارا یا به کنایه به شما گوشزد می کند، شما به اظهارات او توجه نمی کنید یا ناراحت می شوید و ناراحتی خود را بروز می دهید.
3. احساس عدم مسؤولیت دربارۀ دیگران : در کارتان احساس مسؤولیت نمی کنید و در زندگی بتدریج دوستانتان را از دست می دهید. شما به عنوان کسی که همیشه کارهایش را با تأخیر انجام می دهد، معرفی شده اید ولی به آن توجهی ندارید. اگر کسی شما را اهمال کار و تنبل خطاب کند، ناراحت می شوید؛ زیرا نسبت به رفتار خود حساسیت پیدا کرده اید. خود را به خاطر همین رفتار نکوهیده سرزنش می کنید ولی نمی خواهید به دیگران حق بدهید که از رفتار شما اظهار شکایت و نارضایتی کنند. بنابراین عدم احساس مسؤولیت باعث می شود که شما به نصایح دوستان ، استادان و کسانی که می خواهند در این باره به شما کمک کنند، گوش فرا نداده، در نتیجه بتدریج آنها را از دست می دهید.
اهمال کاری بر حسب شرایط زمان و مکان
شما می خواهید گزارشی تهیه کنید که برای آن زمان مشخصی در نظر گرفته نشده است و آماده کردن آن بستگی به کار شخصی خودتان دارد. بنابراین، برحسب عادت آن را به تعویق می اندازید. اما اگر قرار باشد در وقت معیّنی آن را تحویل دهید، هر طور که شده آن را آماده می کنید و نشان می دهید که می توانید آن را انجام دهید. در واقع انگیزۀ شما در تهیۀ این گزارش، انجام وظیفه شغلی شماست نه میل و خواسته شخصی تان. برای مثال، ممکن است بعضی وقتها با علاقه، چمنهای خانه را اصلاح کنید ولی در عوض، از جارو کردن طفره می روید. اهمالکاری و به تعویق انداختن کارها به طور قابل ملاحظه ای با ماهیت کارهای مختلف ارتباط دارد.
اولویت ها و اهمالکاری ها
شما وظایف مختلفی دارید و هر یک از آنها در عین فوری بودن ، ضرب الاجلی مشخص دارد. به عنوان مثال، شروع به کاری لازم در زمانی معیّن، برنامه ریزی برای فعالیّتی مشخص، گردش دسته جمعی، خرید هدیه برای تولد همسرتان و مطالعه برای امتحان دادن. در این صورت، شما باید بین کارهایی که در نظر دارید انجام دهید، اولویت را بشناسید، یعنی خود در نظر بگیرید که کدام را پیش از دیگری انجام دهید و کدام را در درجۀ دوم بیاورید .
این تقسیم بندی، شما را تا حدی مقیّد می کند که به انجام کاری که فوریت بیشتری دارد، بیندیشید. در این مورد، اگر به طور جدی به انجام آن نپردازید و در آن سرعت عمل به خرج ندهید، اهمال کاری شما در امور دیگر نیز تأثیر خواهد گذاشت.
کاربردها و ارزشها
احتمال دارد که دیگران شما را یک فرد مسامحه کار کامل تصور کنند و شما این نظر را در مورد خود نپذیرید. برخی از افراد، تأخیر در انجام کار را مسألۀ مهمی نمی دانند و به کسانی که در این باره تعصب از خود نشان می دهند و بر این باور هستند که هر کاری وقتی مشخص دارد ، خرده گیری می کنند و می گویند، نباید در این باره، تا این حد وسواس نشان داد و سختگیر بود. در آنجا که تأخیر در کار، موجب ضرر و زیان یا خطری نباشد، نباید به آن فکر کرد اما بعضی دیگر به طور کلی منظّم و با انضباط هستند و نظم و ترتیب در زندگی آنها نقش سازنده ای دارد. اگر تأخیر در انجام وظیفه شخص، این خطر را دربرداشته باشد که احیاناً موجب اخراج او از کار و حرفه اش بشود، چرا نبایستی همواره به آن بیندیشد و از اوقاتش به نحو منطقی استفاده کند ؟
در زمینه علت شناسی، اغلب تحقیقات تنها از یک بعد به اهمال کاری نگریسته اند. مثلاً برخی فقط به عنوان یک ویژگی شخصیتی به اهمال کاری نگریسته اند و عوامل فردی را مد نظر قرار داده اند. فراوانی پژوهش های انجام شده در این زمینه کاملاً مشهود است. برخی دیگر از تحقیق ها، اهمال کاری را نتیجه عوامل محیطی و زمینه ای دانسته اند که با توجه به شرایط تغییر می کند. یکی از این عوامل مهلت انجام کار و ضرب الاجل است. وقتی که به افراد فرصت بیشتری برای انجام کار داده می شود، احتمال اهمالکاری افزایش می یابد. یکی دیگر از متغیرهای موقعیتی مؤثر بر اهمال کاری ماهیت کار است. به باور استیل کارهایی که جذابیت کمتری برای فرد دارند، بیشتر به تعویق انداخته می شوند (استیل،2007).
2-2-مبانی نظری مرتبط با ویژگی‌های شغلی
همه ما با این واقعیت که مشاغل با یکدیگر متفاوتند و برخی از مشاغل نسبت به بقیه چالش ‌انگیزتر و جذابترند، آشنا هستیم. این واقعیت‌ها مورد توجه محققان که در زمینه رفتار سازمانی به تحقیق مشغولند نیز می‌باشد. واکنش آنان در برابر این موضوع، ارائه نظریه‌هایی درباره ویژگی‌های کار یا شغل بوده است ( رجیو24، 2007).
الگوی ویژگی های شغلی هاکمن و الدهام :
الگوی ویژگیهای شغلی (JCM) توسط هاکمن و اولدهام (1975) مطرح گردید و چندین سال مراحل تکاملی خود را سپری کرد. این الگو چنین بحث می کند که اساس پیچیدگی و غنی سازی مشاغل با افزایش نگرشهای شغلی، انگیزش و عملکرد شغلی همراه است.
آنان خصوصاً فرض کرده اند که پنج هسته اصلی ویژگیهای شغلی (تنوع مهارت، هویت وظیفه، اهمیت وظیفه، استقلال وظیفه، پسخوراند حاصل از شغل) بر سه حالت بحران روانی (معناداری تجربه شده کار، مسئولیت تجربه شده از نتایج کار و آگاهی از نتایج واقعی فعالیت های شغلی) اثر دارند و این سه حالت نیز به نوبه خود بر (نتایج کار، انگیزش درونی کار ، خشنودی از کار ، اثر بخشی شغلی و غیبت) اثر دارد.
آنها همچنین به عامل دانش و رشد مهارت، شدت نیاز به قدرت اشاره کردند و مفهوم خشنودی از عوامل زمینه ای شغل را به عنوان تعدیل کننده های میان روابط، ویژگیهای شغلی و حالات بحرانی روانشناختی و نتایج کار معرفی کرده اند. همچنین این الگو بیان می کند که پنج هسته اصلی ویژگی های شغلی می توان به صورت یک نمره توان انگیزشی (MSP) با هم ترکیب شوند.
ترکیب نمره یا توان انگیزشی منعکس کننده تمامی توان یک شغل است که بر روی احساسات و رفتار فرد تأثیر می گذارد.
نظریه‌ بسیار معروف هرزبرگ25 (1959 ؛ 1968) در مطالعه‌ی او بر روی 1685 کارمند در دوازده تحقیق تجربی جداگانه در مورد رضایت شغلی توسعه یافت. یافته‌های او باعث این نتیجه‌گیری شد که مهمترین عوامل تأثیر گذار بر رضایت شغلی ویژگی‌های محیط کار است. بر طبق نظر هرزبرگ (1959) رضایت شغلی با ویژگی‌های ذاتی و

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد با موضوعورزشکاران، توسعه ورزش، دانش آموز

دیدگاهتان را بنویسید